Format fichier bu mat ansiklopedi
Gis-gis bu mat sëkk ci bépp formaa fichier ci kategori yu bari yu ci melni këyit, nataal, audio, wideo ak yeneen. Xam kañ nga wara jëfandikoo ay formaa ngir am njariñ yu baax.
Xeetu formaa fichier yu mag yi
Xeetu këyit
Format fichier yiñ jagleel këyitu bind, këyitu xayma, presentasioŋ, ak yeneen fichier yu jëm ci buro yiy denc mbind ak done yuñ formate.
- Xeetu defar ay mbind (DOCX, DOC, ODT, RTF)
- Xeetu këyitu xayma (XLSX, XLS, ODS, CSV)
- Xeetu fësal (PPTX, PPT, ODP)
- Format portable (PDF, XPS, EPUB)
Format nataal
Format fichier yiy denc nataali dijital, lu ci melni grafik raster (bu sukkandiko ci pixel) ak vecteur (bu sukkandiko ci yoon) ngir anam yu bari ci jëfandikoo.
- Format raster (JPEG, PNG, GIF, WebP, TIFF)
- Format vecteur (SVG, IA, EPS, CDR)
- format raw camera (CR2, NEF, ARW, DNG)
- Format yu bari (PSD, XCF, PSB)
Format wideo
Format fichier yiñ defar ngir denc nataal yuy toxu, audio, ak metadata yu ci méngoo ngir ñu mëna leen jouer ci aparey ak platform yu bari.
- Format conteneur (MP4, MKV, AVI, WebM)
- Xeetu wideo web (MP4, WebM, OGV)
- Xeetu xam-xam (prores, DNxHD, MXF)
- Format yu yàgg yi (WMV, FLV, 3GP)
Format audio
Format fichier yiy denc done audio numérique, di jàppale niveau yu bari ci kalite, kompresioŋ ak metadone ngir aplikaasioŋ yu bari.
- Format yuñ komprime (MP3, AAC, OGG, WMA)
- format sans perte (flac, alac, wav, aiff)
- Xeetu liggéey (PCM, DSD, MQA)
- Format playlist (M3U, PLS, WPL)
Xeetu archive
Format fichier yiy boole fichier yu bari ak dosiye ci benn conteneur, ñuy faral di am compression ngir wàññi dayo fichier bi ak tànneefi encryption.
- Archives communs (ZIP, RAR, 7Z, TAR)
- Archive yiñ jagleel platform yi (CAB, DMG, PKG)
- Xeetu nataalu disk (ISO, IMG, BIN)
- Archive yuñ jagleel (PAR, SFX, UUE)
Format base de done
Formatu fichier yi ñuy jëfandikoo ngir denc done yuñ yamale ci base de done, dalee ko ci base de done yu yomb yi ba ci sistemu base de done yu liggéeyukaay yi.
- Base de données de bureau (MDB, ACCDB, SQLite)
- Dosie serwër (MDF, NDF, DBF)
- Xeetu saaga (BAK, DMP, SQL)
- Xeetu weccoo done (XML, JSON, CSV)
Format fichier këyit
Format yiy jëfandikoo kàddu
Format yi ñuy jëfandikoo ngir denc dokimaa yu am formaa, nataal, tablo ak yeneen mbir. Format yooyu dañu leen di faral di jëfandikoo ngir defar ay bataaxal, ay rapoor, ay xët, ay téere ak yeneen ëmbiit yu lalu ci mbind.
.DOCX Microsoft
Microsoft Word Format këyitu Open XML, ñu ngi ko dugal ci Word 2007. Dafay jëfandikoo kompresioŋ ZIP ak XML ngir denc ëmbiitu këyitu liggéey, moo waral fichier yi di gëna ndaw sunu ko méngale ak formaa DOC bu yàgg bi.
- Developpeur: Microsoft
- Xeetu MIME: aplikaasioŋ/vnd.openxmlformats-dokimaa.
- Kompresioŋ: ZIP
- Jëfandiku bu gën: Sos këyitu liggéey buñ miin, këyitu liggéey, méngoo ak Microsoft Office
.DOC Ndono
Xeetu këyitu Microsoft Word biñ daan jëfandikoo balaa Office 2007. Xeetu binër la buy denc mbind yuñ formate, nataal ak yeneen mbir ci këyit.
- Developpeur: Microsoft
- Xeetu MIME: aplikaasioŋ/msword
- Kompresioŋ: Binaire moomeel
- Jëfandiku bu gën: Dellu ginaaw ak version Word yu yàgg yi ak yeneen processeur word
.ODT Ubbi Standard
OpenDocument Text Format këyitu bind, muy standard bu ubbeeku ngir këyitu liggéey ci kàddu. Mooy formaa biñ jagleel LibreOffice Writer ak yeneen suite biro yu ubbeeku.
- Developpeur: OASIS ubbi format këyit ngir aplikaasioŋu biro
- Xeetu MIME: aplikaasioŋ/vnd.oasis.ubbi këyit.tekst
- Kompresioŋ: ZIP
- Jëfandiku bu gën: Séddoo këyitu platform yu bari, archive bu yàgg, environmaa open-source
.RTF Universal
Format Text Rich, formaa fichier dokimaa platform yu bari di denc formaasu mbind. Daanaka word processeur yépp a ngi koy jàppale, te dafay toppatoo formatage yu yomb yi.
- Developpeur: Microsoft
- Xeetu MIME: aplikaasioŋ/rtf
- Kompresioŋ: Amul (bind bu leer ak kodu seytu)
- Jëfandiku bu gën: Këyitu formaa yu yomb te méngoo bu baax ci platform yépp
Format këyitu xayma
Format këyitu xayma yi dañuy denc done yuñ raññe ci ligne ak kolon, ànd ci ay formul, ay fonction ak ay tablo. Format yooyu dañu leen di jëfandikoo ngir jàngat xaalis, dajale ay done, xayma ak wane mbir.
.XLSX Microsoft
Microsoft Excel Format këyitu xayma XML bu ubbeeku, ñu dugal ko ci Excel 2007. Dafay jëfandikoo kompresioŋ ZIP ak XML, loolu mooy tax këyitu xayma yu gëna mag am liiñ ak kolon yu bari yeneen formaa XLS yu yàgg yi.
- Developpeur: Microsoft
- Xeetu MIME: aplikaasioŋ/vnd.openxmlformats-dokimaa biro.ficheml.fiche
- Liggéey yu bari: 1,048,576
- Jëfandiku bu gën: Càmbaru xaalis, yor ay done, xayma yu jafe
.XLS Ndono
Format këyitu xayma Microsoft Excel bu yàgg bi ñu daan jëfandikoo balaa Excel 2007. Format binar la bu am ay yamaleg dayo këyitu xayma ak limu fonction yi ci formaa yu bees yi.
- Developpeur: Microsoft
- Xeetu MIME: aplikaasioŋ/vnd.ms-excel
- Liggéey yu bari: 65,536
- Jëfandiku bu gën: Déngoo ak xeetu Excel yu yàgg yi ak sistem yi
.ODS Ubbi Standard
Format këyitu xayma OpenDocument, muy xeetu këyitu xayma yu ubbeeku. Mooy formaa biñ jagleel LibreOffice Calc ak yeneen aplikaasioŋu këyitu xayma yu ubbeeku.
- Developpeur: Format këyitu OASIS
- Xeetu MIME: aplikaasioŋ/vnd.oasis.opendocument.fiche de calcul
- Tabax: Archive ZIP bu am fichier XML
- Jëfandiku bu gën: Këyitu xayma platform yu bari, environmaa yu ubbeeku
.CSV Universal
Format Valeur yuñ tàqale ci virgule, format bind bu yomb buy denc done tablo. Liiñ bu nekk dafay màndargaal benn liiñ, ba noppi ñu tàqale valeur yi ak virgule wala yeneen tàqale.
- Xeet tàppe: Bind bu leer
- Xeetu MIME: mbind/csv
- Ay gàttal: Amul formatage, formul wala këyit yu bari
- Jëfandiku bu gën: Weccoo done ci diggante aplikaasioŋ yu wuute, dencukaay done bu yomb
Xeetu fësal
Xeetu presentasioŋ yi dañuy denc diaporama yu am mbind, nataal, animasioŋ ak ëmbeefi multimedia. Format yooyu dañu leen di jëfandikoo ngir defar ay presentasioŋ ngir ndaje liggéey, ndaje yu mag, njàngale ak yeneen mbir.
.PPTX Microsoft
Microsoft PowerPoint Format presentasioŋ XML bu ubbeeku, ñu dugal ko ci PowerPoint 2007. Dafay jëfandikoo kompresioŋ ZIP ak XML ngir denc diaporama yi, jëmmal, animaasioŋ yi ak yeneen mbir ci presentasioŋ.
- Developpeur: Microsoft
- Xeetu MIME: aplikaasioŋ/vnd.openxmlformats-dokimaa buro.ml.presentasioŋ
- Melo jëmmal: Animasioŋ, jaar-jaar, mejaa yu bari
- Jëfandiku bu gën: Presentasioŋ liggéey, ëmbiit njàngale, diaporama multimedia yu am solo
.PPT Ndono
Format presentasioŋ PowerPoint bu yàgg bi Microsoft daan jëfandikoo balaa PowerPoint 2007. Format binar la buy denc diaporama yi, nataal yi ak animaasioŋ yi ngir presentasioŋ yi.
- Developpeur: Microsoft
- Xeetu MIME: aplikaasioŋ/vnd.ms-power
- Ay gàttal: Dayo fichier, man-man yu néew PPTX
- Jëfandiku bu gën: Di méngoo ak PowerPoint yu yàgg yi
.ODP Ubbi Standard
Format presentasioŋ OpenDocument, muy standard bu ubbeeku ngir këyitu presentasioŋ. Mooy formaa biñ jagleel LibreOffice Impress ak yeneen aplikaasioŋu siiwal yu ubbeeku.
- Developpeur: Format këyitu OASIS
- Xeetu MIME: aplikaasioŋ/vnd.oasis.opendocument.presentation
- Tabax: Archive ZIP bu am fichier XML
- Jëfandiku bu gën: Presentasioŋ yu bari platform, environmaa yi ubbeeku
.CAABI Pom
Xeetu fësal Keynote bu Apple, mooy xeetu aplikaasioŋu Keynote bu Apple. Dafay joxe man-mani animaasioŋ yu xarañ ak boole bu dëgër ak yeneen produit Apple.
- Developpeur: Apple Inc.
- Xeetu MIME: aplikaasioŋ/vnd.apple.note
- Kayitu toftalu bataaxal: macOS, iOS, icloud
- Jëfandiku bu gën: Presentasioŋ yiñ jagleel jëmmal, jëfandikukati ekosistem Apple
Format këyitu portabal
Formaa dokimaa yuñ mëna yóbbu dañu leen tëral ngir ñu mëna wéy di nuru ci platform ak aparey yu bari. Format yooyu dañuy denc jëmmal, font yi, nataal yi ak yeneen mbir ci ni ko soskat bi bëggee.
.PDF Tolluwaay bu jaar yoon
Format këyit portabal, ñu defar ko ngir wane këyit ci platform yépp ci anam wu méngoo. PDF dafay denc formaasu këyit, nataal yi ak jëmmal, aplikaasioŋ bi wala sistem bi nga jëfandikoo ngir xool ko du ci dara.
- Developpeur: Sistem Adobe (leegi ISO standard)
- Xeetu MIME: aplikaasioŋ/pdf
- Melo jëmmal: Formileer yi, siife dijital yi, enkripsioŋ
- Jëfandiku bu gën: Séddale këyit, archive, formileer, këyitu yoon
.XPS Microsoft
Màndarga këyit XML, wuutu Microsoft ci PDF. Dafay ubbeeku ci làkku tegtal xët ak formaa këyit bu takku, bu sukkandiko ci XML.
- Developpeur: Microsoft
- Xeetu MIME: aplikaasioŋ/oxps, aplikaasioŋ/vnd.ms-xpsdokimaa
- Tabax: Archive ZIP bu am XML, jumtukaay
- Jëfandiku bu gën: Séddoo këyitu Windows, sistemu imprimeer
.EPUB eBook
Formatu siiwal elektronik, xeetu siiwal bu ubbeeku ci e-book yi Forum internasional bu siiwal numérik defar. Dafay may ëmbiit li ñu mëna reflow ngir mëna ànd ak tolluwaayu ekraŋ bu nekk.
- Developpeur: Forum international de publication numérique (IDPF)
- Xeetu MIME: aplikaasioŋ/epub+zip
- Melo jëmmal: Bind buñ mëna delloosi, font yuñ samp, nataal
- Jëfandiku bu gën: E-books, piblikasioŋ numérik, ëmbiit buñ mëna delloosi
.MOBI eBook
Xeetu téere elektronik bu MobiPocket, ñu defaree ko ngir jàngukaay MobiPocket, ginaaw ga jàngukaay elektronik yu Amazon Kindle jëfandikoo ko. Dafay jàppale ay bookmark, ay notu ak ay coppite.
- Developpeur: Poche mobile (Amazon)
- Xeetu MIME: aplikaasioŋ/ebook
- Ay gàttal: Tànneefi format yu néew EPUB
- Jëfandiku bu gën: Ekosistem Kindle bu Amazon, jàngat elektronik yu yàgg yi
Format fichier nataal
Format nataalu raster
Format nataal raster yi dañuy denc done nataal yi ni griy bu am pixel yu benn-benn. Pixel bu nekk dafay am leeral ci melo bi, te kalite nataali raster mingi aju ci dayo bi ak xóotaayu bit bi.
.JPEG / .JPG komprime
Format Grupp Ekspeer ci Nataal, format kompresioŋ buy ñàkk ngir nataal dijital. JPEG dafay tënk done yi ci nataal bi, moo tax mu baax ci nataal yi ak nataal yu jafee xam.
- Developpeur: Groupe Expert ci Nataal
- Xeetu MIME: nataal/jpeg
- Kompresioŋ: Lossy (kalite buñu mëna tabb)
- Jëfandiku bu gën: Nataal yi, nataali web yi, melo gradient yu jaffe
.PNG Lossless
Format Graafiku Reseau Portable, format kompresioŋ bu amul benn perte buy jàppale leer gi. PNG dañu ko sos ngir wuutu GIF te amul benn brevet.
- Developpeur: PNG Groupe Développement
- Xeetu MIME: nataal/png
- Melo jëmmal: Alpha leer, kompresioŋ bu amul perte
- Jëfandiku bu gën: Grafik web, logo, nataal yu leer
.GIF Animasioŋ
Format Weccoo Grafik, format nataalu bitmap buy jàppale animaasioŋ yi ba noppi di jëfandikoo palet bu yegg ba 256 melo. GIF dafay jëfandikoo kompresioŋ bu amul perte, ñu bari dañu koy jëfandikoo ci animaasioŋ yu yomb.
- Developpeur: Ordinatër
- Xeetu MIME: nataal/kado
- Ay gàttal: 256 melo yi gëna bari ci kaadar bu nekk
- Jëfandiku bu gën: Animasioŋ yu yomb, ikon, nataal yu néew melo
.WebP Xew
Format Nataalu Web, Google moo ko defar ngir wuutu JPEG, PNG, ak GIF. Dafay joxe compression bu baax te amul perte ak perte ngir nataali web yi te dafay jàppale animation ak leer.
- Developpeur: Google
- Xeetu MIME: nataal/web
- Kompresioŋ: Tànneef yu ñàkk ak yu amul ñàkk ñoom ñaar
- Jëfandiku bu gën: Nataali web, dayo fichier yu gëna ndaw boole ci baña gaawa jeex
.TIF / .TIF Mën a jur
Format Fichier Nataal buñu etikete, format nataal raster bu yomb buñuy faral di jëfandikoo ci siiwal, nataal ak imprime profesioneel. Dafay jàppale barabi melo yu bari ak pexe kompresioŋ.
- Developpeur: Sosiete Aldus (leegi Adobe)
- Xeetu MIME: nataal/tiff
- Melo jëmmal: Layers, xët yu bari, tànneefi kompresioŋ yu bari
- Jëfandiku bu gën: Nataalu liggéey, siiwal ay këyit, archive
.BMP Bu sax
Format fichier Nataalu Bitmap, format grafik raster bu yomb bu sistem operaasioŋ Windows di jëfandikoo. Dafay denc done nataal yi pixel par pixel te du am compression ci anam yu bari.
- Developpeur: Microsoft
- Xeetu MIME: nataal/bmp
- Kompresioŋ: Amul wala RLE (ñu bariwul luñu koy jëfandikoo)
- Jëfandiku bu gën: Grafik yu yomb, aplikaasioŋu Windows, deggoo
Format Nataalu Vecteur
Format nataal vecteur yi dañuy denc done yi ci formul math, duñu pixel. Loolu dafay tax ñu mëna eskaleer nataali vecteur ci dayo bumu mëna doon te du yàq kalite bi, moo tax ñu baax ci logo yi, ikon yi ak nataal yi.
.SVG Web Standard
Format Graafik Vecteur buñ mëna eskaleer, format nataalu vecteur bu sukkandiko ci XML ngir web bi. SVG dafay màndargaal nataal yi ci formaa XML, suko defee ñu mëna leen seetee, indexe leen, bind leen, ak kompresse leen.
- Developpeur: Mbootaayu Web Àdduna (W3C)
- Xeetu MIME: nataal/svg+xml
- Melo jëmmal: Animasioŋ, weccoo xalaat jaaraleko ci CSS ak JavaScript
- Jëfandiku bu gën: Grafik web, jëmmal tontu, ikon, animasioŋ
.AI Adobe
Xeetu art bu Adobe Illustrator, mooy jëmmu fichier bi Adobe Illustrator di jëfandikoo. Format buñ moomeel la ngir sos ak denc ay graafik vecteur yu am man-man yu xarañ.
- Developpeur: Sistemu Adobe
- Xeetu MIME: aplikaasioŋ/postskript
- Dafa sukkandikoo ci: PDF (ba Illustratër 9)
- Jëfandiku bu gën: Design graphique bu xarañ, logo, nataal
.EPS Siiwal
Format PostScript buñ tënk, formaa fichier graphique bu sukkandiko ci làkku PostScript. Dañu koy jëfandikoo bu bari ci wàllu imprime ak siiwal téere.
- Developpeur: Sistemu Adobe
- Xeetu MIME: aplikaasioŋ/postskript
- Melo jëmmal: Nataalu xoolaat, kodu PostScript, deggoo bu yaatu
- Jëfandiku bu gën: Impression profesionel, deggoo ak aplikaasioŋ yu bari
.CDR CorelDRAW
Format CorelDRAW, mooy formaa fichier biñ defaree Suite Graphique CorelDRAW. Format graphique vecteur la buñ moomal boppam, te dafay jàppale xët yu bari ak ay diisaay.
- Developpeur: Corporation Corel
- Xeetu MIME: aplikaasioŋ/x-cdr
- Melo jëmmal: Xëti xët yu bari, diisaay, efekt
- Jëfandiku bu gën: Design bu xarañ ci ekosistem CorelDRAW
Photoshop ak formaa nataal yu bari
Format nataal yu bari ay couche dañuy jàppale ay couche yu bari ci done nataal, loolu mooy tax ñu mëna defar composition yu jaffe ak soppali budul yàq. Format yooyu ñu ngi leen di gëna jëfandikoo ci wàllu soppali nataal ak defar nataal.
.PSD Adobe
Xeetu këyitu Photoshop, xeetu fichier biñ defaree Adobe Photoshop. Dafay denc bépp diisaay, mask, mbind ak yeneen man-mani soppali ngir mëna wéy di soppali.
- Developpeur: Sistemu Adobe
- Xeetu MIME: fotoshop
- Melo jëmmal: Couches, masques, couches de ajustement, objets intelligents
- Jëfandiku bu gën: Soppali nataal yu xarañ, jëmmal grafik, defar nataal
.XCF GIMP
Format jumtukaayu ordinatër buy jàngat, format fichier natif bu editëru nataalu GIMP. Dafay denc ay layer, chaine, yoon ak yeneen leerali soppali.
- Developpeur: Ekipu GIMP
- Xeetu MIME: nataal/x-xcf
- Melo jëmmal: Layers, chaine, yoon, leer
- Jëfandiku bu gën: Soppi nataal ci GIMP, def liggéey bu ubbeeku
.KRA Krita
Format këyitu Krita, format fichier natif bu aplikaasioŋu tablo Krita. Dafay denc ay couche, ay mask, ay filtre ak ay élément vecteur.
- Developpeur: Fondation Krita
- Xeetu MIME: aplikaasioŋ/x-krita
- Melo jëmmal: Gruppes de couches, couches vecteurs, masques de filtre
- Jëfandiku bu gën: Tablo numérik, tegtal, defar texture
Format Raw yu Kamera
Format kamera yu ñor yi deñuy denc ay done yuñ defaree lu néew ci kaptëru nataalu kamera dijital bi. Format yooyu dañuy denc bépp done bu njëkk ci nataal bi, suko defee ñu mëna tànn bi ñuy toppatoo nataal bi.
.BU ÑORUL Generik
Tur la wuñ yamale ngir formaa nataal yu ñor yu bawoo ci kamera dijital. Defarkatu kamera bu nekk amna formaa boppam.
- Developpeur: Defarkatu kamera yu bari
- Xeetu MIME: nataal/x-raw
- Melo jëmmal: Done yu kaptër yiñ defaruwul, xóotaayu bit bu mat
- Jëfandiku bu gën: Nataal profesioneel, neexaayu soppali
.DNG Adobe
Format negatif numérique, format nataal bu ubbeeku bu Adobe defar. Ñu ngi ko sos ngir joxe formaa buñ miin ngir fichier raw yu bawoo ci defarkat yu bari.
- Developpeur: Sistemu Adobe
- Xeetu MIME: x-adobe-dng
- Melo jëmmal: Métadone yuñ yamale, seetlu yuñ samp
- Jëfandiku bu gën: Archive bu yagg ci nataal yu ñor, deggoo ci aplikaasioŋ yu bari
.CR2/CR3 Canon
Formaa Canon Raw 2/3, formaa nataal bu ñor bi kamera dijital yu Canon di jëfandikoo. Dañuy denc ay done nataal yuñ defaruwul yu bawoo ci kaptëru kameraa bi.
- Developpeur: Canon Inc.
- Xeetu MIME: nataal/x-kanon-cr2, nataal/x-kanon-cr3
- Dafa sukkandikoo ci: TIFF (CR2), jëmmu fichier media ISO (CR3)
- Jëfandiku bu gën: Nataal profesioneel ak kamera Canon
.NEF Nikon
Format elektronik Nikon, mooy format nataal bu ñor bi kamera dijital yu Nikon di jëfandikoo. Dafa am ay done yuñ defaruwul yu bawoo ci kaptëru nataalu kameraa bi.
- Developpeur: Sosiete Nikon
- Xeetu MIME: x-nikon-nef
- Dafa sukkandikoo ci: TIFF/EP
- Jëfandiku bu gën: Nataal bu xarañ ak kamera Nikon
Format fichier wideo
Format conteneur wideo yiñ gëna xam
Format conteneur wideo yi dañuy boole done wideo yi, piste audio yi, sous-titre yi ak metadone yi ci benn fichier. Conteneur yu bari dañuy jàppale codec yu bari ak man-man yu bari ci anam yu bari yu ñuy jëfandikoo.
.MP4 Universal
MPEG-4 pàcc 14 formaa conteneur, benn ci formaa wideo yiñ gëna jàppale. Mën na am wideo, audio, sous-titre, ak yeneen metadata te mën na ànd ak aparey yu bari.
- Developpeur: Kuréel giy saytu nataal yiy yëngu (ISO/IEC)
- Xeetu MIME: wideo/mp4
- Codecs yiñ gëna xam: h.264, h.265 (wideo), aac (déglu)
- Jëfandiku bu gën: Wideo web, aparey mobile, séddale
.MKV Sikki-sakka
Matroska Format conteneur wideo, format conteneur standard bu ubbeeku, mën na tëye limu wideo, audio, nataal wala piyees yu bari ci benn fichier.
- Developpeur: Ekipu projet Matroska
- Xeetu MIME: wideo/x-matroska
- Melo jëmmal: Ay piste audio yu bari, ay sous-titre, ay chapitre
- Jëfandiku bu gën: Dencukaay wideo bu baax, ay piste audio/sous-titre yu bari
.AVI Ndono
Format interleave wideo audio, Microsoft moo ko defar. Dafay nuru formaa conteneur bu mëna denc done audio ak wideo ci biir conteneur fichier buy may leneen audio-ak-wideo ci synchrone.
- Developpeur: Microsoft
- Xeetu MIME: wideo/x-wideo
- Ay gàttal: Jàppale metadata yu gàtt, dayo
- Jëfandiku bu gën: Déggoo ak sistem yu yàgg yi, dencukaay wideo bu yomb
.MOV Pom
Format filmu QuickTime, Apple moo ko defar. Xeetu konteneer la bu mëna am wideo, audio, efekt, ak ëmbiit buy weccoo xalaat, li ñuy gëna jëfandikoo ci ecosystem Apple.
- Developpeur: Apple Inc.
- Xeetu MIME: wideo/waxtu gaaw
- Melo jëmmal: Chapitre yi, kodu waxtu, ëmbiit 3D
- Jëfandiku bu gën: Ekosistem Apple, soppali wideo profesioneel
.WebM Web
Format Media Web, format fichier media bu ubbeeku te amul royalti, ñu defaree ko ngir web bi. Dafa bokk ci xeetu konteneer Matroska bu am wideo VP8/VP9 ak kodek audio Vorbis/Opus.
- Developpeur: Google
- Xeetu MIME: wideo/web
- Kodek yi: VP8, VP9, AV1 (wideo), vorbis, opus (audio)
- Jëfandiku bu gën: Wideo web, lees wideo HTML5, di dawal
.TS Siiwal
Format MPEG Transport Stream, ñu defaree ko ngir di siiwal wideo ak audio ci net bi. Dañu koy jëfandikoo ngir yónnee audio, wideo wala done ci mejaa yu wóorul.
- Developpeur: Kuréel giy saytu nataal yiy yëngu (ISO/IEC)
- Xeetu MIME: wideo/mp2t
- Melo jëmmal: Juumtu njuumte, mëna streaming
- Jëfandiku bu gën: Diffusion TV numérique, streaming, DVD
Format wideo profesioneel
Format wideo profesionel dañu leen di defar ngir defar, soppali ak séddale wideo yu baax. Format yooyu dañuy faral di njëkka tànn kalite ci dayo fichier bi, ba noppi dañuy jàppale man-mani yu xarañ yi.
.MXF Siiwal
Format weccoo jumtukaay, formaa conteneur ngir ëmbiitu wideo ak audio dijital profesioneel. Ñu ngi ko jagleel ngir weccoo mbir audio-visuel ak ay done ak ay metadone yu ci méngoo.
- Developpeur: Askanu Ingénieur yiy yëngu ci filmu ak tele (SMPTE)
- Xeetu MIME: aplikaasioŋ/mxf
- Melo jëmmal: Metadata yu am solo, motif liggéey yu bari
- Jëfandiku bu gën: Liggéeyukaay yiy joxe xibaar, defar wideo profesioneel
.DNxHR/DNxHD Avid
Dayo bu kawe/Definisioŋ bu kawe buñ mëna yokk, kodek wideo bu baax te Avid Technology moo ko defar ngir dayo yu bari, def liggéey HD buñ komprime.
- Developpeur: Xarala yu bees
- Konteenaar: MXF, MOV
- Niveau de qualité: LB, SQ, HQ, HQX, 444
- Jëfandiku bu gën: Soppi wideo profesioneel, compositeur de média avid
.ProRes Pom
Apple ProRes, famiy codec wideo yu baax te baax te duñu yàqu, Apple moo ko defar ngir liggéey yi ci topp. Dafay joxe niveau de qualité yu bari ngir anam yu bari ci jëfandikoo.
- Developpeur: Apple Inc.
- Konteenaar: MOV, MXF
- Variante yi: 422 Ndawu, 422 Lt, 422, 422 XQ, 4444, 4444 XQ
- Jëfandiku bu gën: Apple Final Cut Pro
.BRAW Luxus bu ñuul
Blackmagic RAW, xeetu wideo buñ komprime te Blackmagic Design moo ko defar. Dafa boole neexaayu liggéey bu ñor ak kàttan formaa wideo buñ komprime.
- Developpeur: Design Blackmagic
- Kompresioŋ: Kalite bu sax wala Bitrate bu sax
- Jekkal Kalite: 3:1, 5:1, 8:1, 12:1, Q0, Q1, Q3, Q5.
- Jëfandiku bu gën: Defarkatu filmu yu xarañ, kamera Blackmagic
Format fichier audio
Format audio yuñ komprime
Format audio yuñ komprime dañuy jëfandikoo algorithm yu bari ngir wàññi dayo fichier bi boole ci am kalite audio bu baax. Format yooyu dañu leen di gëna jëfandikoo ngir séddale music, streaming ak aparey portabal.
.MP3 Daj fépp caga
MPEG-1 Audio Layer III, formaa kompresioŋ audio bu bari ñàkk, ñu defaree ko ngir wàññi dayo fichier bi boole ci baña yàq kalite son bi. Mu nekkoon standard ci séddale ak jouer music.
- Developpeur: Groupe Expert ci nataal yiy yëngu
- Xeetu MIME: audio/mpeg
- Njëg Bit: 8-320 kbps, VBR, CBR
- Jëfandiku bu gën: Séddale music, aparey portatif, déglu bu ñépp bokk
.AAC Xew
Kodage audio bu xarañ, formaa kompresioŋ audio buy ñàkk, ñu defaree ko ngir wuutu MP3. Dafay am kalite son bu gëna baax ci MP3 ci benn bit rate.
- Developpeur: Groupe Expert ci nataal yiy yëngu
- Xeetu MIME: audio/aac
- Melo jëmmal: Jàppale chaine yu bari, gëna am njariñ ci kompresioŋ
- Jëfandiku bu gën: Diffusion audio numérique, streaming, ecosystem Apple
.OGG Ubbi
Ogg Vorbis, formaa kodage audio bu amul fayda te ubbeeku. Dafay joxe compression audio bu baax te du am benn brevet te ubbeeku.
- Developpeur: Fondation Xiph.Org
- Xeetu MIME: audio/ogg
- Kodek yi: Opus, FLAC
- Jëfandiku bu gën: Projet yu ubbeeku, jeu, audio web
.WMA Microsoft
Windows Media Audio, xeetu fichier audio buñ komprime, Microsoft moo ko defar. Amna anam yu bari yumu mëna jëfandikoo, lu ci melni compression bu amul perte.
- Developpeur: Microsoft
- Xeetu MIME: audio/x-ms-wma
- Variante yi: WMA Standard, Pro, Budul ñàkk, Baat
- Jëfandiku bu gën: ekosistem Windows, deggoo ak produit Microsoft
Format audio bu amul perte
Format audio yu amul perte dañuy komprime ay done audio te duñu perte benn kalite. Format yooyu ñoo gëna baax ci ñi bëgg audio, archive music ak defar audio profesionel.
.flak Lossless
Codec audio bu amul perte, formaa kompresioŋ audio bu amul perte bu ubbeeku. Dafay wàññi dayo fichier bi ci 40-50% ci noonu muy tëye kalite audio bu jaar yoon buñu ko méngale ak audio buñu kompressewul.
- Developpeur: Fondation Xiph.Org
- Xeetu MIME: audio/flak
- Kompresioŋ: amul perte, 30-50% gëna ndaw WAV
- Jëfandiku bu gën: Déglu audiophile, archive music, audio bu baax
.ALAC Pom
Apple Audio Codec bu amul perte, formaa kompresioŋ audio bu Apple defar. Dafay joxe audio bu am kalite CD ci lu tollu ci genn-wàllu espace audio buñu komprimewul.
- Developpeur: Apple Inc.
- Konteenaar: M4A
- Kompresioŋ: amul perte, nuru FLAC
- Jëfandiku bu gën: Ekosistem Apple, iTunes, aparey iOS
.WAV komprimewul
Xeetu fichier audio forme d’onde, xeetu fichier audio buñ miin te Microsoft ak IBM ñoo ko defar. Dafay faral di am audio PCM buñu komprimewul, loolu moo jur dayo fichier yu yaatu waaye kalite bu jaar yoon.
- Developpeur: Microsoft ak IBM
- Xeetu MIME: audio/onde
- Ngandaay: 10 MB simili bu nekk (kalite CD)
- Jëfandiku bu gën: Enregistrement audio, production, jëfandikoo ci liggéey
.AIFF Pom
Format fichier weccoo audio, format fichier audio buñu komprimewul te Apple moo ko defar. Dafay nuru WAV, dafay joxe kalite audio bu baax waaye ak dayo fichier yu yaatu.
- Developpeur: Apple Inc.
- Xeetu MIME: audio/aiff
- Ngandaay: Dafay nuru WAV (10 MB/simili)
- Jëfandiku bu gën: Audio profesionel ci environmaa Mac
Format audio profesionel
Format audio profesionel dañu leen di defar ngir defar audio yu mujj, mastering ak archive. Format yooyu dañu def kalite bu gëna baax, jàppale ci chaine yu bari, ak man-man yu yam ci ñoom.
.DSD Audiofil
Flux numérique direct, formaa audio bu am dayo bu kawe lañuy jëfandikoo ci CD audio yu mag (SACD). Dafay jëfandikoo beneen anam ci audio numérique bu wuute ak PCM, jëfandikoo sampling bu yéeg lool ci valeur yu benn bit.
- Developpeur: Sony ak Philips
- Taxawam misaal: 2,8224 MHz, 5,6448 MHz (DSD128)
- xóotaayu bit: 1-bit (modulaasioŋu dëgëraay puls)
- Jëfandiku bu gën: Enregistrement audiophile, masterisation SACD
.BWF Siiwal
Format Wave Broadcast, di yokkute ci format WAV bu amaale yeneen metadata ngir jëfandikoo ci liggéey ci diffusion ak defar audio.
- Developpeur: Mbootayu Diffusion Européenne (EBU)
- Dafa sukkandikoo ci: Format WAV
- Melo jëmmal: Timecode, tegtal, leeral ci ki ko sos
- Jëfandiku bu gën: Diffusion, production audio professionel
.PCM Bu ñorul
Modulasioŋ Kodu Puls, muy anam wu ñuy jëfandikoo ngir wane siñaal analog yiñ jël ci anamu niimaal. Fichier PCM yi deñuy denc ay done audio yu amul boppu wala metadone.
- Xeet tàppe: Format done audio bu ñor
- Xeetu MIME: audio/L16 (ngir PCM 16 bit)
- Ay gàttal: Amul metadata, fàww leeral ci tolluwaayu misaal/xootaayu bit
- Jëfandiku bu gën: Aparey audio profesionel, aplikaasioŋ yuñ jagleel
Archive ak formaa kompresioŋ
Format archive yiñ gëna xam
Format archive yi dañuy boole fichier ak dossier yu bari ci benn fichier conteneur, ñuy faral di def compression ngir wàññi dayo fichier bi. Format yooyu dañu leen di jëfandikoo ngir séddale fichier yi, def backup ak denc.
.ZIP Universal
Format archive ZIP, mooy formaa kompresioŋ ak formaa archive biñ gëna jàppale. Mën na am fichier ak dosiye yu bari yu am encryption buñu mëna tànn.
- Developpeur: PKWARE, Inc.
- Xeetu MIME: aplikaasioŋ/zip
- Melo jëmmal: Aar baatu-jàll, tànneef kompresioŋ bu dëgër
- Jëfandiku bu gën: Archive bu ñépp mëna jëfandikoo, méngoo ak platform yu bari
.RAR Boroom
Format Archive Roshal, format archive buñ moomeel la, am kompresioŋ bu dëgër, defaraat njuumte, ak mëna jëfandikoo fichier yi. Dafay gëna am ratio compression bu baax ZIP.
- Developpeur: Eugene Roshal
- Xeetu MIME: aplikaasioŋ/vnd.rar
- Melo jëmmal: Encryption bu dëgër, dokimaa yuñ defaraat, yaatuwaayu volume
- Jëfandiku bu gën: Soxla kompresioŋ bu gëna mag, archive yu bari pàcc
.7Z Jëm
Format 7-Zip, formaa archive bu ubbeeku te bari kompresioŋ. Dafay jàppale pexe kompresioŋ yu bari ak enkripsioŋ AES-256 bu dëgër.
- Developpeur: Igor Pavlov
- Xeetu MIME: aplikaasioŋ/x-7z-ñu komprime
- Kompresioŋ: LZMA, LZMA2, PPMD, BZIP2
- Jëfandiku bu gën: kompresioŋ bu gëna mag, archive yu yaatu
.TAR Unix
Format Archive bu kaset, ñu njëkka defar ko ngir sakkanal kaset. TAR ci boppam du joxe kompresioŋ waaye dañu koy faral di boole ak jumtukaayi kompresioŋ yu melni gzip wala bzip2.
- Cosaan: Unix/Linux
- Xeetu MIME: aplikaasioŋ/x-tar
- Extension yiñ gëna xam: .tar.gz, .tar.bz2, .tar.xz
- Jëfandiku bu gën: Sistem Unix/Linux, di toppatoo sañ-sañu fichier yi
Format nataalu disk
Format nataalu disk yi dañuy denc ay kopi yu mat ci disk yi wala xaaj disk yi, boole ci bépp done ak leeral ci jumtukaay yi. Format yooyu dañu leen di jëfandikoo ngir sauvegarde, séddale losisel ak defaraat sistem bi.
.ISO Tolluwaay bu jaar yoon
ISO Format nataal, format nataalu disk bu def kopi CD, DVD wala disk Blu-ray bu mat sëkk. ISO dafa sukkandikoo ci sistemu fichier ISO 9660 biñ jagleel disk optik yi.
- Tolluwaay bu jaar yoon: ISO 9660
- Xeetu MIME: aplikaasioŋ/x-iso9660-nataal
- Melo jëmmal: Platform yu bari, jàppale disk buy tàmbali
- Jëfandiku bu gën: Séddale losisel, samp sistem doxal
.DMG Pom
Format nataalu disk, format nataalu disk bu Apple moom ngir macOS. Mën nañu ko enkripte, kompresse, ak monte ni disk virtuel ci sistem macOS.
- Developpeur: Apple Inc.
- Xeetu MIME: aplikaasioŋ/x-pom-diskimage
- Melo jëmmal: Kompresioŋ, enkripsioŋ, xayma
- Jëfandiku bu gën: Séddale losisel ngir macOS, sauvegarde Mac
.VHD/.VHDX Microsoft
Xeetu disk bu dëgër, jëmmu disk bu Microsoft ngir Windows. Xaralay virtualisasioŋ yu Microsoft yu melni Hyper-V ñoo koy jëfandikoo te mën na denc sistem operasioneel yépp.
- Developpeur: Microsoft
- Xeetu MIME: aplikaasioŋ/x-box-vhd
- Melo jëmmal: Disk dinaamik, disk wuutale, dayo bu takku
- Jëfandiku bu gën: Windows, saaga sistem
.IMG Generik
Format Nataalu Disk, muy tur wu ñuy woowe fichier nataalu disk bu ñor. Fichier IMG yi dañuy faral di am kopi secteur par secteur bu benn disk wala partition disk.
- Xeet tàppe: Nataalu disk buñ yamale
- Xeetu MIME: aplikaasioŋ/octet-flux
- Tabax: Kopi secteur par secteur bu ñor
- Jëfandiku bu gën: Nataali diskette, sauvegarde diskette yu yomb
Format fichier base de done
Format base de done
Format base de done ordinatër dañu ko jagleel dencukaay ak yoriinu done yuñ yamale. Format yooyu dañu leen di faral di jëfandikoo ci aplikaasioŋ yu ndaw wala yu digg yi ak ci projet bopp.
.MDB Microsoft
Format Base de done Microsoft Access, format fichier natiif bi ci base de done Microsoft Access balaa Access 2007. Format buñ moomeel la ci base de done yu ordinatër.
- Developpeur: Microsoft
- Xeetu MIME: aplikaasioŋ/x-jàpp
- Dayo Limite: 2 GB
- Jëfandiku bu gën: Base de done liggéeyukaay yu ndaw, aplikaasioŋu biro
.ACCDB Microsoft
Format Base de done yu Microsoft Access ñu ngi ko dugal ci Access 2007. Dafay joxe kaaraange gu gëna baax, xeeti done, ak man-man yu gëna baax sunu ko méngale ak format MDB bu yàgg bi.
- Developpeur: Microsoft
- Xeetu MIME: aplikaasioŋ/jëfandikoo
- Dayo Limite: 2 GB
- Jëfandiku bu gën: Aplikaasioŋu Access yu bees, base de done yu ndaw
.SQLite Dafa samp
Format Base de done SQLite, motëru base de done bu amul serwër, amul benn tabb. Base de done SQLite dañu leen di denc ni ay fichier yu am schema ak done yu mat sëkk ci base de done yi.
- Developpeur: D. Richard Hipp
- Xeetu MIME: aplikaasioŋ/vnd.sqlite3
- Dayo Limite: 140 TB (teori)
- Jëfandiku bu gën: Sistem yuñ samp, aplikaasioŋu mobile, dencukaay
.FDB Piccu safara
Format base de done Firebird, format fichier ngir base de done SQL Firebird. Base de done relasionel bu ubbeeku la, mën dox ci benn fichier te dafay jàppale man-mani SQL yu bari.
- Developpeur: Projet Firebird
- Xeetu MIME: aplikaasioŋ/x-piccu safara
- Melo jëmmal: Transaction yi, doxalin yiñ denc, trigger yi
- Jëfandiku bu gën: Aplikaasioŋu liggéey yu ndaw ak yu digg
Dosie base de done serwër
Sistem yiy yor base de done yi ci liggéeyukaay yi ñooy jëfandikoo fichier base de done yi ngir denc done yi, index yi ak leerali tabb yi. Format yooyu dañu leen di defar ngir jëfandikukat yu bari mëna jëfandikoo ak def seen liggéey bu baax.
.MDF/.LDF Serveur SQL
Base de done ak fichier journal serwëru Microsoft SQL. MDF dafa am done yu njëkk yi waaye LDF dafa am journal jëflante ngir defaraat base de done.
- Developpeur: Microsoft
- Xeetu MIME: aplikaasioŋ/octet-flux
- Dayo Limite: 524.272 TB (teori)
- Jëfandiku bu gën: Aplikaasioŋu liggéeyukaay, ekosistem Microsoft
.DBF dBase
Format fichier base de done, mingi cosaanoo ci sistemu jëfu base de done dBase. Doonte dafa yàgg, ba leegi ñu ngi koy jëfandikoo ci aplikaasioŋ yu bari, te jumtukaayi base de done yu bari dañu koy jàppale.
- Cosaan: dBase (Ashton-Tate)
- Xeetu MIME: aplikaasioŋ/dbase
- Ay gàttal: Dayo 2GB, 255 barab ci enregistrement bu nekk
- Jëfandiku bu gën: Aplikaasioŋ yu yàgg, dencukaay done yu yomb
.IBD SamaSQL
Fichier base de données InnoDB, mooy fichier de stockage yi moteur de stockage InnoDB di jëfandikoo ci MySQL. Fichier IBD bu nekk dafay denc ay done, ay index ak yeneen leeral ci tablo MySQL.
- Jëfandikoo ko: Sama SQL/MariaDB ak motëru InnoDB
- Melo jëmmal: ACID compliance, tëjug niveau ligne
- Dosie ci: Tablo wala barabu tablo
- Jëfandiku bu gën: Aplikaasioŋu web, dugal MySQL ci liggéeyukaay
Format weccoo done
Xeetu weccoo done yi dañu leen di jëfandikoo ngir joxe done yuñ yamale ci diggante aplikaasioŋ ak sistem yu wuute. Format yooyu dañuy lalu ci bind te nit ñi mën ko jàng, moo tax ñu baax ci boole ak API.
.CSV Universal
Format Valeur yuñ tàqale ci virgule, format bind bu yomb ngir wane done tablo. Liiñ bu nekk dafay màndargaal benn liiñ, ba noppi ñu tàqale valeur yi ak virgule wala yeneen tàqale.
- Xeet tàppe: Texte
- Xeetu MIME: mbind/csv
- Ay gàttal: Amul xeetu done, amul lëkkaloo
- Jëfandiku bu gën: Weccoo done yu yomb, indi/génne këyitu xayma
.XML ñu yamale
Format làkku màrku buñ mëna yaatal, làkku màrku buy màndargaal sàrti enkodaasu këyit ci formaa bu nit mëna jàng ak masin.
- Tolluwaay bu jaar yoon: XML W3C
- Xeetu MIME: aplikaasioŋ/xml
- Melo jëmmal: Taxawam skema, barabi tur, coppite
- Jëfandiku bu gën: Weccoo done yu jaffe, fichier configuration
.JSON Xew
Format Notaasioŋ Mbir JavaScript, formaa weccoo done bu woyof bu sukkandiko ci sintaksu mbir JavaScript. Yomb naa ci nit ñi ñu mëna jàng ak bind, masin yi mën nañu jàngat ak defar ay mbir.
- Xeetu MIME: aplikaasioŋ/json
- Tabax: Mbir yi, rang yi, ñaari caabi-valeur
- Melo jëmmal: Làkk moom boppam, yomb jàngat
- Jëfandiku bu gën: API Web, tabb, weccoo done
.YAML Xaritu nit
YAML du làkku màrku, muy sàrtu serialisasioŋ bu baax ci nit ñi. Dañu koy faral di jëfandikoo ci fichier configuration yi ak ci aplikaasioŋ yi ñuy denc wala di joxe ay done.
- Xeetu MIME: aplikaasioŋ/yaml
- Melo jëmmal: Xalaat yi, royuwaay yi, jumtukaay yu jafee xam
- lëkkale: Dafay am solo (jëfandikoo ay bayaal ngir defar)
- Jëfandiku bu gën: Dosie tabb, sérialisasioŋ done
Gitu méngale formaa
Tegtale formatu këyit
Tegtale man-mani ak kàttan yi ci formaa dokimaa yiñ gëna xam ngir jàppale la nga tànn formaa bi gën ci say soxla.
| Melokaan defar | DOCX | ODT | RTF | HTML | |
|---|---|---|---|---|---|
| Dafay tëye jëmmal | |||||
| Yomb naa soppali | |||||
| Formulaire yi ak mbir yuy weccoo xalaat | |||||
| Siñaatiir numérik | |||||
| Déggoo ci diggante platform yu bari | |||||
| Ubbi Standard | |||||
| Xool Web |
Tegtale formaa nataal
Tegtale man-mani ak kàttan yu am solo ci formaa nataal yiñ gëna xam ngir jàppale la nga tànn formaa bi gën ci sa jëfandikoo gi.
| Melokaan defar | JPEG | PNG | GIF | WebP | SVG | TIFF |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Jàppale leer | ||||||
| Jàppale animaasioŋ | ||||||
| Kompresioŋ bu amul ñàkk | ||||||
| baaxna ci nataal | ||||||
| Dafa baax ci Graphic | ||||||
| Dayo fichier bu ndaw | ||||||
| Jàppale Navigateur Web | ||||||
| Scalable sans perte |
Tegtale formaa wideo
Tegtale man-mani ak kàttan formaa wideo yiñ gëna xam ngir jàppale la nga tànn formaa bi gën ci sa ëmbiitu wideo.
| Melokaan defar | MP4 | MKV | AVI | MOV | WebM |
|---|---|---|---|---|---|
| Dëppoo ak Web | |||||
| Ay track audio yu bari | |||||
| Ndimbalu sous-titre | |||||
| Ndimbalu chapitre | |||||
| Jàppale jumtukaay bu yaatu | |||||
| Format ubbi | |||||
| Xaritoo ci streaming |
Ni ñuy tànnee formaa fichier bu baax
Tann formaa fichier bi war lu am solo la ngir mëna dëppoo, kalite ak njariñ. Toppal lii ñu la bindal jéego par jéego ngir mëna tànn li gën ci say soxla.
Xamme sa Casu Jëfandikoo bu njëkk
Tàmbaleel ci xool li gëna am solo ci sa dosiye. Ndax yaa ngi sos ëmbiit ngir web bi, imprimeer, soppali liggéey, denc wala séddoo? Xeetu jëfandikoo bu nekk amna formaa bumuy laaj. Ngir ëmbiitu web, njëkkal formaa yi am ndimbalu nawigatër bu yaatu ak dayo fichier yu gëna ndaw. Sooy imprime, tannal formaa yu am dayo bu kawe ak melo bu jaar yoon. Soo bëggee soppali ci anam wu xarañ, tannal formaa yu baax te ànd ak man-man yi nga soxla.
Xoolaatal li ñuy laaj ci kalite
Saytu ni kalite am solo ci sa jëfandikoo gi. Soo soxlaa kalite bu gëna baax te doo ñàkk benn done, tannal formaa yu amul ñàkk lu melni PNG ngir nataal, FLAC ngir audio, wala ProRes ngir wideo. Sudee dayo fichier bi moo gëna am solo, te mën nañu nangu yenn ñàkka am kalite, formaa yuñ kompresse yu melni JPEG, MP3, wala MP4 ñoo gëna baax. Nga bàyyi sa xel ni bëgg-bëggu kalite dafay wuute ci xeetu ëmbiit li—foto yi dañu am njariñ ci formaa yu wuute ak art liiñ wala mbind.
Saytu bëgg-bëggu deggoo
Saytu ban sistem, aplikaasioŋ wala aparey ngay soxla jëfandikoo say dosie. Sudee deggoo bu yaatu mooy li am solo, tannal formaa universel yu am ndimmbal bu yaatu ci platform yi ak aplikaasioŋ yi. Ngir def liggéey yu gëna yam, dinga soxla jëfandikoo formaa yiñ miin ci liggéeyukaay yi doonte dañu am ndimmbalu général bu néew. Saa yu nekk natt formaa bi nga tànn ci sistem yi nga bëgga jëfandikoo balaa ngay dugg ci coppite wala sos mbir yu bari.
jàngat li ñuy laaj ci man-man yi
Xaarandil man-man yi nga soxla ci sa formaa fichier. Ndax soxla nga ndimbal ci wàllu diisaay, leer, wala animaasioŋ? Ndax bëgg nga ay track audio yu bari wala ay sous-titre? Ndax yaa ngi wër anam yu yomb ngir soppali wala man-mani kaaraange yu melni enkripsioŋ wala siife dijital? Defar limu man-man yi nga wara am ngir wàññi tànneefi formaa yi. Format yu bari yi ci benn kategori dañuy faral di jàppale ay man-man yu wuute.
Xoolaatal dayo fichier bi
Saytu bépp àpp ci dayo fichier bi ngir sa jëfandikoo. Sooy séddoo ay fichier ci net bi, ngay yebbi ci ay platform yuñ tànn, wala ngay denc ay done yu bari, dayo fichier bi dafay nekk lu am solo. Xeeti format yi dañuy joxe pexe yu bari ci kompresioŋ, dalee ko ci kompresioŋ bu amul perte buy denc done yépp ba ci kompresioŋ bu ñàkk perte buy wàññi dayo fichier bi ci sànni yenn leeral yi. Soo bëggee tànn formaa bi gën, nga am ekilibre bu jaar yoon ci diggante kalite ak dayo.
Xalaatal sa soxla ëlëg
Xoolaatal bu baax ndax formaa bi nga tànn war na ànd ak coppite, soppi wala denc ëlëg. Ngir fichier source yi nga wara soppali, tannal formaa yuy baña yàq kalite bi ak neexaay bi. Ngir archive, tannal formaa yu am dundu gu yàgg ak ndimbal lu yaatu. Yenn saa yi, tëye ay version yu bari – benn fichier master ci formaa bu baax ak ay derivatif ci formaa yu gëna yomba jëfandikoo – mooy anam wi gëna baax ngir yemale soxla yi fi nekk ak yi ci kanam.
Laaj yi ñuy faral di laaj ci wàllu formaa fichier
Luy wuutale compression perte ak pertewul?
Kompresioŋ bu amul perte dafay wàññi dayo fichier bi boole ci denc bépp done bu njëkk. Suñu ko dekompressee, fichier bi dafay nuru fichier bi njëkk balaa ñu koy kompresse. Ay misaal ñooy PNG ngir nataal yi, FLAC ngir audio yi, ak ZIP ngir fichier general yi. Kompresioŋ bu ñàkk dafay dindi ba fàww yenn done ngir am dayo fichier yu gëna ndaw. Ni kalite bi di ñàkkee mingi aju ci ni compression bi di doxee. Ay misaal ñooy JPEG ngir nataal, MP3 ngir audio, ak MP4 ak H.264 ngir wideo. Format yu am perte dañu gëna ndaw waaye dañuy yàq yenn kalite, waaye format yu amul perte dañuy baña yàq kalite bi waaye dañuy jur fichier yu gëna mag.
Lu tax sama dosiye ubbeekuwul ci benn aplikaasioŋ?
Fichier yi mën nañu baña ubbeeku ci yenn aplikaasioŋ ndax sabab yu bari: aplikaasioŋ bi mën na ñàkka jëfandikoo formaa fichier boobu; fichier bi mën na yàqu wala mu deful; mën na am ni fichier bi dafay jëfandikoo formaa bu bees bi aplikaasioŋ bi mëna jëfandikoo; wala extension fichier bi mën na baña méngoo ak formaa fichier bi. Ngir saafara jafe-jafe bii, jéemal jëfandikoo jumtukaayu soppi fichier ngir soppi ci formaa bi méngoo, yeesal sa aplikaasioŋ ci bi mujjee génn, wala nga jëfandikoo beneen aplikaasioŋ buy jàppale formaa bi. Ngir formaa yiñ moom, amaana dinga soxla losisel bu bawoo ci defarkatu formaa bi.
Ban format fichier laa wara jëfandikoo ngir archive lu yàgg?
Soo bëggee archive lu yàgg, tannal formaa yi ñuy jëfandikoo bu baax, yuñ yamale, te duñu yàgg a màgget. Sooy jëfandikoo dokimaa, xoolal PDF/A, muy benn xeetu PDF buñ jagleel archive. Ci wàllu nataal, TIFF wala DNG (ngir negatif numérique) ñooy gëna baax. Ngir audio, WAV wala FLAC buñu komprimewul dañuy joxe kalite bu amul perte. Ngir wideo, xoolal konteneer MKV yu am codec yu ñuy jàppale bu baax wala formaa yuñ jagleel archive yu melni FFV1. Deel njëkka njëkka def formaa yu ubbeeku, yuñ bind, moo gën formaa yiñ moom, ba noppi nga xalaat defar ay kopi yu bari ci formaa yu wuute ngir am done yu am solo. Deel faral di toxal say archive ci formaa yu bees ginaaw bi standard yi di jëm kanam.
naka may soppi formaa fichier yu wuute?
Mën nga soppi ci diggante formaa fichier yi ci jëfandikoo losisielu soppi buñ jagleel, sarwis soppi ci net bi, wala man-mani yiñ tabax ci aplikaasioŋ yu bari. Ngir formaa këyitu dokimaa, Microsoft Office, LibreOffice, ak Këyitu Google ñoom ñépp dañuy joxe tànneef ci yóbbu ci formaa yu wuute. Ngir nataal yi, jumtukaay yu melni Adobe Photoshop, GIMP ak IrfanView mën nañu la soppi. Ngir audio ak wideo, aplikaasioŋ yu melni HandBrake, FFmpeg, ak Audacity tànneef yu am doole lañu. Amna ay serwiis yu bari ci net bi te doo fay, ngir soppi ay leeral yu yomb, waaye moytu yebbi ay leeral yu am solo. Sooy soppi, nanga xamni yenn soppi yi mën nañu indi ñàkka am kalite wala ñàkka am man-man, rawatina sooy soppi ci formaa bu gëna am kàttan dem ci bu gëna yomba soppi.
Lan mooy waral fichier yi yàqu, naka laa ko mëna moytoo?
Dosie yi mën nañu yàqu ndax sabab yu bari, lu ci melni tëjug bu jaarul yoon, hardware bu yàqu, bug ci losisel bi, infeksioŋu virus, dakkal toxal, wala yàqu-yàqu media dencukaay bi. Ngir moytu fichier yi yàqu, defal yii jëf: saa yu nekk jëfandikoo tànneef “dindi ci jàmm” ngir disk yi ci biti; deel yeesal sa sistem operasionel ak say aplikaasioŋ; jëfandikoo losisel antivirus; moytu dakkal liggéey fichier yu melni denc wala kopie; def ab pexe backup saa yu nekk ak ay kopi yu bari; jëfandikoo jumtukaayi xool fichier yiy saytu njubte done yi; ak xalaat jëfandikoo sistem fichier yu am correction njuumte yuñ tabax ci biir. Soo amee fichier yu am solo, deel faral di xool ndax amul benn sikk, nga dugal leen ci media dencukaay yu bees at yu néew yu nekk.
Lan mooy formaa conteneur yi ak naka lañu wuute ak codec yi?
Format conteneur yi (lu melni MP4, MKV, AVI) dañuy tëye ay done yu bari lu ci melni wideo, audio, sous-titre, ak metadone ci benn fichier. Dañuy fësal ni ñuy amalee mbir yooyu waaye duñu fësal ni ñuy kodee ëmbiit li. Codec yi (lu melni H.264, VP9, AAC, MP3) ñooy xarala yiy kode ak dekode done audio wala wideo yi, ñuy wane anam wi ñuy kompresioŋ ak kalite bi. Benn formaa conteneur mën na jàppale codec yu bari te wuute, te benn codec bi mën nañu ko jëfandikoo ci formaa conteneur yu bari. Xam wuute gi dafay jàppale sooy saafara jafe-jafe deggoo, ndax conteneur bi ak codec bi dañu wara am sa aparey wala losisel bi ngay lees.
Saytu yeneen jumtukaayi formaa fichier
Yokkal sa xam-xam ci formaa fichier yi ak sunuy tegtal yu mat sëkk, jumtukaayi soppi ak xalaati kàngam yi. Yaay liggéeykat, ndongo, wala hobbyist, tànn formaa fichier bi gën lu am solo la ci sa ëmbiit dijital.
