ኣብ ዲጂታላዊ ምስልታት ዝርከቡ ናይ ሕብሪ ቦታታት ምርዳእ

ሕብራዊ ሞዴል ቁጽራዊ ክብርታት (ከም RGB ወይ CMYK) ተጠቒምካ ሕብርታት ንምውካል ዝሕግዝ ክልሰ-ሓሳባዊ ቅርጺ ክኸውን ከሎ፡ ናይ ሕብሪ ቦታ ድማ ፍሉይ ኣተገባብራ ናይ ሓደ ሕብራዊ ሞዴል ምስ ዝተነጸሩ መለክዒታት እዩ። ንኣብነት RGB ናይ ሕብሪ ሞዴል ክኸውን ከሎ sRGBን Adobe RGBን ድማ ኣብ RGB ሞዴል ዝተመርኮሱ ፍሉያት ናይ ሕብሪ ቦታታት ኮይኖም ነፍሲ ወከፎም ዝተፈላለየ ደረጃን ባህርያትን ኣለዎም። ንሓደ ሕብራዊ ሞዴል ከም ሓፈሻዊ ስርዓት (ከም ላቲቱድ/ሎንጊቱድ ተጠቒምካ ቦታታት ምግላጽ) ከምኡ’ውን ሕብራዊ ቦታ ከም ፍሉይ ካርታ ናይቲ ስርዓት (ከም ዝርዝር ካርታ ናይ ሓደ ፍሉይ ዞባ ምስ ልክዕ ኮርዲኔት) ሕሰብ።

ነዚ ፍልልይ ዝፈጥሩ ሓያሎ ረቛሒታት እዮም፡ ሞኒተራት RGB (additive) ሕብሪ ክጥቀሙ ከለዉ፡ መሕተሚታት ድማ CMYK (subtractive) ሕብሪ ይጥቀሙ፤ ዲስፕለይታት ብተለምዶ ካብ ዝተሓትመ ውጽኢት ዝሰፍሐ ደረጃ ኣለዎም፤ ስክሪናት ብርሃን ክፍንዉ እንከለዉ ሕትመታት ድማ ዘንጸባርቕዎ፤ ከምኡ’ውን ብዘይ ግቡእ ምሕደራ ሕብሪ፡ ኣብ መንጎ እዞም ዝተፈላለዩ ናይ ሕብሪ ቦታታት ትርጉም የለን። ብተወሳኺ፡ ዓይነት ወረቐት ሕብርታት ኣብ ሕትመት ብኸመይ ከም ዝረኣዩ ብዓቢኡ ይጸልዎ፣ ዘይተለበጡ ወረቓቕቲ ብተለምዶ ካብ ንጹሃት ወረቓቕቲ ዝወሓደ ጽጉብ ሕብሪ የፍርዩ። ሞኒተርካ ምዕቃንን ንፍሉይ ውህደት መሕተሚኻን ወረቐትን ICC ፕሮፋይላት ምጥቃምን ነዞም ዘይምስምማዕ ብዓቢኡ ከጉድሎም ይኽእል እዩ፣ ዋላ እኳ ገለ ፍልልያት ኩሉ ግዜ ብሰንኪ መሰረታዊ ኣካላዊ ፍልልያት ኣብ መንጎ ብርሃን ዝፈስሱ ዲስፕለይን ብርሃን ዘንጸባርቑ ሕትመታትን ክጸንሑ እዮም።

ኣብ ዋሕዚ ስራሕካን ውጽኢት ድሌታትካን ይምርኮስ። sRGB ንመርበብ ሓበሬታ ወይ ሓፈሻዊ ምርኣይ ኣብ ስክሪናት ንዝተመደቡ ምስልታት ዝበለጸ እዩ። Adobe RGB ንስራሕ ሕትመት ብሉጽ ኮይኑ፡ ምስ ዓቕሚ ሕትመት ብዝበለጸ ዝሰማማዕ ሰፊሕ ደረጃ የቕርብ። ProPhoto RGB ንዝለዓለ ምዕቃብ ሓበሬታ ሕብሪ ኣዝዩ ኣገዳሲ ዝኾነሉ ሞያዊ ዋሕዚ ስራሕ ምቹእ እዩ፣ ብፍላይ ምስ RAW ፋይላት ኣብ 16-bit mode ክትሰርሕ ከለኻ። ብዙሓት ሰኣልቲ ምትሕውዋስ ኣገባብ ይጥቀሙ፡ ኣብ ProPhoto RGB ወይ Adobe RGB ምእራም፡ ድሕሪኡ ናብ sRGB ምቕያር ንመርበብ ምክፋል። ኣብ ውሽጢ ካሜራ ብJPEG ፎርማት ትስእል እንተኾንካ፡ Adobe RGB ብሓፈሻ ካብ sRGB ዝሓሸ ምርጫ እዩ፡ ካሜራኻ እንተድኣ ደጊፋቶ፡ ምኽንያቱ ንደሓር ንምእራም ዝያዳ ሕብራዊ ሓበሬታ ስለ ዝዕቅብ። ይኹን እምበር፡ RAW (ንዝለዓለ ጽሬት ዝምከር) እንተቐሪጽካ፡ ናይ ካሜራ ሕብራዊ ቦታ ምቕማጥ ነቲ JPEG ቅድመ-ምርኢት ጥራይ እምበር ነቲ ጭቡጥ RAW ዳታ ኣይጸልዎን እዩ።

ኣብ መንጎ ሕብራዊ ቦታታት ክንቅይር ከለና፡ ካብቲ መዕለቢ ቦታ ወጻኢ ዝወድቁ ሕብርታት፡ gamut mapping ዝበሃል መስርሕ ተጠቒሞም ዳግማይ ካርታ ክግበረሎም ኣለዎ። እዚ ብናይ ምቕራብ ዕላማታት ይቆጻጸር፦ ርድኢታዊ ምቕራብ ንኹሉ እቲ ጋሙት ብምጽቃጥ ኣብ መንጎ ሕብርታት ዘሎ ስእላዊ ዝምድናታት ይዕቅቦ፤ ኣንጻራዊ ኮሎሪሜትሪክ ኣብ ውሽጢ ክልቲኡ ጋሙት ዝርከቡ ሕብርታት ይሕሉን ካብ ጋሙት ወጻኢ ዝኾኑ ሕብርታት ናብቲ ዝቐረበ ክባዛሕ ዝኽእል ሕብሪ ይቕንጥጦምን፤ ፍጹም ኮሎሪሜትሪክ ተመሳሳሊ ኮይኑ ግን ንጻዕዳ ወረቐት እውን ይመዓራረ፤ ከምኡ’ውን Saturation ካብ ልክዕነት ንላዕሊ ንጡፋት ሕብርታት ምዕቃብ ቀዳምነት ይህብ። ምርጫ ናይ ምቕራብ ዕላማ ኣብ ትሕዝቶን ቀዳምነታትካን ይምርኮስ። ንስእልታት፡ ፐርሰፕቹዋል መብዛሕትኡ ግዜ ዝያዳ ተፈጥሮኣዊ ዝመስል ውጽኢት እዩ ዘምጽእ። ንፍሉይ ሕብሪ ምልክት ዘለዎም ስእልታት፡ ተዛማዲ ኮሎሪሜትሪክ መብዛሕትኡ ግዜ ብዝተኻእለ መጠን ልክዕ ሕብርታት ንምዕቃብ ዝሓሸ ስራሕ ይሰርሕ። ዘመናዊ ስርዓታት ምሕደራ ሕብሪ ቅድሚ ምቕያር ኣየኖት ሕብርታት ካብ ደረጃ ወጻኢ ምዃኖም ከርእየካ ይኽእል እዩ፣ እዚ ድማ ኣብ ወሳኒ ሕብርታት ምትዕርራይ ክትገብር የኽእለካ።

ሞኒተር ምዕቃን መሰረት ዝኾነ ይኹን ስርዓተ ምሕደራ ሕብሪ እዩ። ብዘይ ዝተዓቀነ ድስፕሊን፡ ኣብ ዘይቅኑዕ ሕብራዊ ሓበሬታ ተመርኲስካ ናይ ኣርትዖት ውሳነታት ኢኻ ትወስድ ዘለኻ። ምዕቃን ንሞኒተርካ ናብ ዝፍለጥ፣ መደበኛ ኩነታት ብምቕማጥ ነቲ ጻዕዳ ነጥቢ (ብተለምዶ D65/6500K)፣ ጋማ (መብዛሕትኡ ግዜ 2.2)፣ ከምኡ’ውን ድምቀት (መብዛሕትኡ ግዜ 80-120 cd/m2) ብምቕማጥ፣ ብሕብሪ ዝመሓደሩ መተግበሪታት ሕብርታት ብትኽክል ንምርኣይ ዝጥቀሙሉ ICC ፕሮፋይል ይፈጥር። ንሞያዊ ስራሕ ድማ ሃርድዌር መዐቀኒ መሳርሒ ኣገዳሲ ስለዝኾነ ዳግመ ምዕቃን ወርሓዊ ክግበር ኣለዎ። ዋላ ንተጠቃሚ ደረጃ ዘለዎም መለክዒታት ሕብሪ ምስ ዘይተዓቀኑ ድስፕለይታት ክነጻጸሩ ከለዉ ንልክዕነት ሕብሪ ብዓቢኡ ከማሓይሹ ይኽእሉ። ኪኖ ምዕቃን፡ ናይ ስራሕ ሃዋህውካ እውን ኣገዳሲ እዩ- ገለልተኛ ግራጭ መንደቕ፡ ቁጽጽር ዝግበረሉ መብራህቲ፡ ከምኡ’ውን ኣብ ስክሪን ቀጥታዊ ብርሃን ምውጋድ፡ ኩሎም ንዝያዳ ልክዕ ሕብሪ ንምርዳእ ኣበርክቶ ይገብሩ። ንኣገዳሲ ናይ ሕብሪ ስራሕ፡ ኣብ ሰፊሕ ሽፋን ዘለዎ ፕሮፌሽናል ደረጃ ሞኒተር፡ ናይ ሃርድዌር ምዕቃን ዓቕሚ፡ ከምኡ’ውን ንኣምቢየንት ብርሃን ዝዓግት ሽፋን ዘለዎ ወፍሪ ምግባር ኣብ ግምት ኣእቱ።

sRGB ኣብ ዝተፈላለዩ መሳርሕታትን ዳህሰስቲን ዝያዳ ቅኑዕ ተመክሮ ስለዘረጋግጽ ንትሕዝቶ መርበብ ሓበሬታ ደረጃ ኮይኑ ይቕጽል። ዘመናዊ መርበብ ሓበሬታታት ንኣተሓሕዛ ሕብርን ሰፊሕ ምድላዋትን እናደገፉ ክመጹ እንከለዉ፡ ብዙሓት መሳርሕታትን መርበብ ሓበሬታታትን ግን ክሳብ ሕጂ ኣይድግፉን እዮም። ንቕድሚት ዝጥምቱ ፕሮጀክትታት፡ ንዕኦም ዝድግፉ መሳርሒታት ሰፊሕ ንብረት (CSS Color Module Level 4 ባህርያት ወይ ምልክት ዘለዎም ምስልታት ብምጥቃም) እናሃብካ፡ sRGB ከም መበገሲ ብምጥቃም ገስጋሲ ምዕባይ ከተተግብር ትኽእል። CSS Color Module Level 4 ን display-p3, prophoto-rgb, ከምኡ’ውን ካልኦት ናይ ሕብሪ ቦታታት ብከም color(display-p3 1 0.5 0 ዝኣመሰሉ ተግባራት ኣቢሉ ደገፍ ዘተኣታቱ ኮይኑ፡ ዌብ ዲዛይነራት ንሰፊሕ ደረጃ ዘለዎም ዲስፕለይታት ንምትእስሳር ከይሰውኡ የኽእሎም። ምስ ኣረጊት ዳህሰስቲ ዝለዓለ ምትእስሳር ንምርካብ፡ ናይ ኩሉ ንብረት sRGB ስሪት ምሕላውን፡ ንሰፊሕ ትሕዝቶታት ንዝተሰማምዑ መሳርሒታት ጥራይ ንምግልጋል ባህርያት ምልላይ ተጠቐም። ኩሉ ግዜ ንኹሎም ተጠቀምቲ ቅቡል መልክዕ ንምርግጋጽ ዲዛይናትካ ኣብ ብዙሓት መሳርሕታትን ዳህሰስቲን ፈትኖም።

ናይ ሕብሪ ቦታታት ኣብ ምጽቃጥ ምስልን ዓቐን ፋይልን ብዓቢኡ ጽልዋ የሕድር። ካብ RGB ናብ YCbCr (ብ JPEG compression) ምቕያር ንክሮማ ሳምፕሊንግ የኽእል፣ እዚ ድማ ካብ ሓበሬታ ድምቀት ብዝተሓተ ርዝነት ሓበሬታ ሕብራዊ ሓበሬታ ብምኽዛን ንዓቐን ፋይል ይንክዮ፣ እዚ ድማ ነቲ ዝዓበየ ተነቃፍነት ዓይኒ ወዲ ሰብ ንዝርዝር ብርሃን ይምዝምዞ። ከም ፕሮፎቶ ኣርጂቢ ዝኣመሰሉ ሰፊሕ ደረጃ ዘለዎም ቦታታት ንባንዲንግ ንምክልኻል ዝለዓለ ዕምቆት ቢት (16-ቢት ኣንጻር 8-ቢት) የድልዮም፣ እዚ ድማ ዝዓበየ ፋይላት የስዕብ። ኣብ ከም PNG ዝኣመሰሉ chroma subsampling ዘይጥቀሙ ቅርጽታት ክትዕቅብ ከለኻ፡ እቲ ናይ ሕብሪ ቦታ ንባዕሉ ንዓቐን ፋይል ብዓቢኡ ኣይጸልዎን እዩ፡ ዝለዓለ ዕምቆት ቢት ግን ይጸልዎ። ኣብ Adobe RGB ወይ ProPhoto RGB ዝተቐመጡ JPEG ፋይላት ብባህሪኦም ካብ sRGB ስሪት ዝያዳ መኽዘን ኣብ ተመሳሳሊ ናይ ጽሬት ቅጥዒ ኣይጥቀሙን እዮም፣ ግን ብትኽክል ንኽረኣዩ ዝተሰረተ ሕብራዊ ፕሮፋይል ከጠቓልሉ ኣለዎም፣ እዚ ድማ ቁሩብ ኣብ ልዕሊ ዓቐን ፋይል ይውስኹ። ንዝለዓለ ብቕዓት ምጽቃጥ ኣብ ቅርጽታት ኣወሃህባ፡ ናብ 8-ቢት sRGB ወይ YCbCr ምስ ግቡእ ንኡስ ናሙና ምቕያር ብተለምዶ ዝበለጸ ሚዛን ዓቐን ፋይልን ዝርአ ጽሬትን ይህብ።

ቢት ዕምቆትን ሕብራዊ ቦታን ንጽሬት ምስሊ ዝጸልዉ ንሓድሕዶም ዝተኣሳሰሩ ኣምር እዮም። ዕምቆት ቢት ንነፍሲ ​​ወከፍ ሕብራዊ ቻነል ንምውካል ዝጥቀሙሉ ብዝሒ ቢት የመልክት፣ ክንደይ ፍሉያት ሕብራዊ ክብርታት ክውከሉ ከም ዝኽእሉ ይውስን። ናይ ሕብሪ ቦታ ንደረጃ ሕብርታት (gamut) ክገልጽ እንከሎ፡ ዕምቆት ቢት ግን እቲ ደረጃ ክሳብ ክንደይ ረቂቕ ከም ዝምቀል ይውስን። ከም ProPhoto RGB ዝኣመሰሉ ዝሰፍሑ ናይ ጋሙት ሕብራዊ ቦታታት ብተለምዶ ዝለዓለ ዕምቆት ቢት የድልዮም ምእንቲ ባንዲንግን ፖስተርን ንኸይህሉ። እዚ ዝኾነሉ ምኽንያት ድማ ተመሳሳሊ ቁጽሪ ፍሉያት ክብርታት ኣብ ዝዓበየ ደረጃ ሕብሪ ክዝርጋሕ ኣለዎ፣ ኣብ መንጎ ተቐራረብቲ ሕብርታት ዝዓበየ “ስጉምትታት” ይፈጥር። ንኣብነት 8-bit encoding ኣብ ሓደ ቻነል 256 ደረጃታት ይህብ፣ እዚ ብሓፈሻ ንsRGB እኹል ኮይኑ ንProPhoto RGB ግን እኹል ኣይኮነን። ስለዚ ድማ እዩ ፕሮፌሽናል ዋሕዚ ስራሕ መብዛሕትኡ ግዜ ኣብ ሰፊሕ ቦታታት ክሰርሑ ከለዉ ኣብ ሓደ ቻነል 16-ቢት (65,536 ደረጃታት) ዝጥቀሙ። ብተመሳሳሊ ትሕዝቶ HDR ነቲ ዝተዘርግሐ ደረጃ ድምቀቱ ብዘይ ገለ ጸገም ንምውካል ዝለዓለ ዕምቆት ቢት (10-bit ወይ 12-bit) የድልዮ። ውህደት ናይ ሕብራዊ ቦታን ቢት ዕምቆትን ብሓባር ንጠቕላላ ቁጽሪ ናይቶም ኣብ ሓደ ምስሊ ክውከሉ ዝኽእሉ ፍሉያት ሕብርታት ይውስን።