Ho Utloisisa Libaka tsa Mebala ho Litšoantšo: Tataiso e Felletseng ea RGB, CMYK, LAB, HSL le Tse ling

Ho Utloisisa Libaka tsa Mebala ho Litšoantšo tsa Dijithale

Lekola tataiso e felletseng ea mefuta ea mebala, libaka tsa mebala, le lits’ebetso tsa tsona ho nka linepe, moralo le litšoantšo tsa dijithale. Taolo e ntle ea mebala bakeng sa liphetho tse phethahetseng ho lisebelisoa tsohle.

RGB & CMYK

HSL le HSV

LAB & XYZ

YCbCr & YUV

Bapisa Libaka tsa Mebala Litataiso tse Sebetsang

Tataiso e Feletseng ea Libaka tsa Mebala

Libaka tsa mebala ke mehlala ea lipalo e re lumellang ho emela le ho hlalosa mebala hantle ka mokhoa o hlophisitsoeng. Ho utloisisa libaka tsa mebala ho bohlokoa ho baetsi ba lifoto, baqapi, bahlophisi ba livideo, le mang kapa mang ea sebetsang ka litšoantšo tsa dijithale. Tataiso ena e akaretsang e akaretsa ntho e ‘ngoe le e ‘ngoe ho tloha ho likhopolo tsa motheo ho ea ho mekhoa e tsoetseng pele ea ho laola mebala.

Ke Hobane’ng ha Libaka tsa Mebala li le Bohlokoa

Libaka tsa mebala li hlalosa hore na mebala e hlahisoa joang ho lisebelisoa tse fapaneng le mecha ea litaba. Li khetholla mefuta ea mebala (gamut) e ka hlahisoang kapa ea hatisoa, e amang ho nepahala le ho thothomela ha litšoantšo tsa hau. Ntle le taolo e nepahetseng ea sebaka sa mebala, lipono tsa hau tse entsoeng ka hloko li ka hlaha ka tsela e fapaneng le e neng e reriloe ha e shejoa likrineng tse fapaneng kapa linthong tse hatisitsoeng.

Lefatše la digital le itšetlehile ka puisano e nepahetseng ea mebala. Ha u nka senepe, u fetola setšoantšo, kapa u rala sebaka sa Marang-rang, u sebetsa ka har’a libaka tse ikhethileng tsa mebala tse hlalosang hore na u na le mebala efe le hore na e emeloa joang. Libaka tsena tsa mebala li sebetsa joalo ka puo e akaretsang e netefatsang hore bofubelu ba hau bo tšoana le skrineng sa motho e mong kapa bo ngotsoe.

E netefatsa tlhahiso e tsitsitseng ea mebala ho lisebelisoa tsohle
E phahamisa mefuta e fumanehang ea mebala bakeng sa sehare sa hau
E thibela ho fetoha ha mebala nakong ea liphetoho tsa sebopeho
E bohlokoa bakeng sa tlhahiso ea boleng ba profeshenale
E bohlokoa bakeng sa ho tsitsisa ha brand ho pholletsa le mecha ea litaba ea dijithale le ea khatiso

Ho Utloisisa Mehlala ea Mebala le Libaka

Mehlala ea Mebala vs. Libaka tsa Mebala

Le hoja hangata e sebelisoa ka ho fapanyetsana, mehlala ea mebala le libaka tsa mebala ke likhopolo tse fapaneng. Moetso oa mebala ke moralo oa khopolo-taba oa ho emela mebala (joaloka RGB kapa CMYK), athe sebaka sa mebala ke ts’ebetsong e ikhethileng ea mofuta oa mebala o nang le liparamente tse hlalositsoeng (joalo ka sRGB kapa Adobe RGB).

Nahana ka mohlala oa mebala e le mokhoa o akaretsang oa ho hlalosa mebala, joalo ka ho re “kopanya ‘mala o mofubelu, o motala le o moputsoa ho etsa mebala.” Sebaka sa ‘mala se fana ka melao e tobileng: hantle hore na ho sebelisoa moriti ofe o mofubelu, o motala, le o moputsoa, le hore na o ka li kopanya joang ho fumana liphetho tse tsitsitseng.

Mehlala ea mebala e hlalosa moralo oa boemeli ba mebala
Libaka tsa mebala li totobatsa lintlha tse nepahetseng ka har’a mohlala
Libaka tse ngata tsa mebala li ka ba teng ka har’a mohlala o le mong
Libaka tsa mebala li na le meeli e hlalositsoeng le li-equation tsa phetoho

Keketso khahlano le Mmala oa Subtractive

Mehlala ea mebala e arotsoe e le tlatsetso kapa subtractive, ho latela hore na e etsa mebala joang. Mefuta e ekelitsoeng (joaloka RGB) e kopanya leseli ho etsa mebala, ha mefuta e fokotsang (joaloka CMYK) e sebetsa ka ho monya bolelele ba maqhubu a khanya.

Phapang ea mantlha e maemong a tsona a qalang: ‘mala oa tlatsetso o qala ka lefifi (ha ho khanya)’ me o eketsa khanya e mebala ho etsa khanya, o fihla bosoeu ha mebala eohle e kopantsoe ka matla a felletseng. Mmala o tlosang o qala ka bosweu (jwaloka leqephe le se nang letho) mme o eketsa di-inks tse tlosang (ho monya) maqhubu a itseng, ho fihla botsho ha mebala yohle e kopantswe ka matla a felletseng.

Tlatsetso: RGB (li-skrini, lipontšo tsa dijithale)
Ho tlosa: CMYK (ho hatisa, mecha ea litaba ea ‘mele)
Lisebelisoa tse fapaneng li hloka mekhoa e fapaneng
Liphetoho tsa mebala pakeng tsa litsamaiso tse eketsang le tse fokotsang li hloka liphetoho tse rarahaneng

Colour Gamut le Bit Depth

‘Mala oa sebaka sa mebala o bolela mefuta e fapaneng ea mebala eo e ka e emelang. Ho teba hanyenyane ho etsa qeto ea hore na ke mebala e mekae e ikhethileng e ka hlahisoang ka har’a papali eo. Ka kopanelo, lintlha tsena li hlalosa bokhoni ba sebaka sa mebala.

Nahana ka gamut e le phalete ea mebala e fumanehang, le botebo ba hore na mebala eo e ka tsoakoa hantle hakae. Li-gamut tse lekanyelitsoeng li ka ‘na tsa haelloa ke mebala e itseng e khanyang ka ho feletseng, ha botebo bo sa lekaneng bo etsa hore ho be le mabanta a bonahalang a li-gradient ho e-na le ho fetoha ha bonolo. Mosebetsi oa profeshenale hangata o hloka li-gamut tse pharalletseng le botebo bo phahameng ho nka le ho bonts’a letoto le felletseng la tlhahisoleseling.

Li-gamuts tse pharaletseng li ka emela mebala e khanyang haholoanyane
Botebo bo phahameng bo lumella li-gradients tse bonolo
8-bit = maemo a 256 mocha ka mong (mebala e limilione tse 16.7)
16-bit = maemo a 65,536 mocha ka mong (libilione tsa mebala)
Mosebetsi oa litsebi hangata o hloka libaka tse pharaletseng tse nang le botebo bo phahameng

Libaka tsa Mebala ea RGB li hlalositsoe

Mohlala oa mebala oa RGB

RGB (Bokhubelu, Botala, Boputsoa) ke mofuta oa tlatsetso oa ‘mala moo leseli le khubelu, le letala le le leputsoa li kopantsoeng ka litsela tse sa tšoaneng ho hlahisa mefuta e mengata ea mebala. Ke motheo oa liponts’o tsa dijithale, ho tloha ho li-smartphone ho isa ho li-monitor tsa khomphutha le lithelevishene.

Moetsong oa RGB, mocha o mong le o mong oa mebala hangata o sebelisa li-bits tse 8, o lumella maemo a 256 mocha ka mong. Sena se theha botebo ba ‘mala oa 24-bit (li-bits 8 × 3), tse khonang ho emela mebala e ka bang limilione tse 16.7. Lisebelisoa tsa litsebi hangata li sebelisa 10-bit (mebala e fetang bilione) kapa 16-bit (mebala e fetang 281 trillion) bakeng sa ho hlophisa mebala ka nepo.

RGB e ipapisitse le karabelo ea sistimi ea pono ea motho leseling, ka mebala e meraro ea mantlha e batlang e lekana le mefuta e meraro ea li-receptor tsa mebala (likhouno) mahlong a rona. Sena se etsa hore e tšoanelehe ka tlhaho bakeng sa ho bonts’a litaba tsa dijithale, empa hape ho bolela hore libaka tse fapaneng tsa mebala ea RGB li ka fapana haholo ka mefuta le litšobotsi tsa tsona.

sRGB (E Tloaelehileng RGB)

E thehiloe ke HP le Microsoft ka 1996, sRGB ke sebaka se atileng haholo sa mebala se sebelisoang litšoantšong tsa dijithale, limonita le marang-rang. E akaretsa hoo e ka bang 35% ea mebala e bonahalang ‘me e etselitsoe ho lumellana le lisebelisoa tse tloaelehileng tsa lapeng le tsa ofisi.

Leha ho na le papali ea eona e fokolang, sRGB e ntse e le maemo a litaba tsa webo le ho nka lifoto tsa bareki ka lebaka la ho lumellana ha eona hohle. Lisebelisoa tse ngata li hlophisitsoe ho bonts’a sRGB ka nepo ka mokhoa o ikhethileng, e leng khetho e bolokehileng ka ho fetesisa ha u batla mebala e ts’oanang ho li-skrini tse fapaneng ntle le taolo ea mebala.

Sebaka sa mebala sa sRGB se entsoe ka boomo ka papali e nyane ho ts’oana le bokhoni ba li-monitor tsa CRT ho tloha lilemong tsa bo-1990. Moedi ona o ntse o tsoela pele ho kena tikolohong ea sejoale-joale ea webo, leha litekanyetso tse ncha li ntse li amoheloa haufi le eona.

Sebaka sa kamehla sa mebala bakeng sa litaba tse ngata tsa dijithale
E netefatsa ponahalo e ts’oanang ho lisebelisoa tse ngata
E loketse litaba tsa tepo le ho nka linepe ka kakaretso
E sebelisoa ka mokhoa oa kamehla ho lik’hamera tse ngata tsa bareki le li-smartphone
E na le boleng ba gamma bo ka bang 2.2

Adobe RGB (1998)

E ntlafalitsoe ke Adobe Systems, Adobe RGB e fana ka papali e pharaletseng ho feta sRGB, e koahelang hoo e ka bang 50% ea ponahalo ea mebala e bonahalang. E ne e etselitsoe ka ho khetheha ho kenyelletsa mebala e mengata e fumanehang ho liprinta tsa mebala tsa CMYK, e etsa hore e be ea bohlokoa bakeng sa phallo ea mosebetsi oa khatiso.

Adobe RGB’s gamut e atolositsoeng e bonahala haholo ka mebala e botala ba cyan, e atisang ho fokotsoa ka sRGB. Sena se etsa hore e tumme har’a baetsi ba lifoto le baqapi ba litsebi ba hlokang ho boloka mebala e khanyang, haholo bakeng sa tlhahiso e hatisitsoeng.

O mong oa melemo ea bohlokoa ea Adobe RGB ke bokhoni ba eona ba ho emela mebala e mengata e fapaneng sebakeng se botala-cyan, se bohlokoa bakeng sa ho nka lifoto tsa naha le lithuto tsa tlhaho. Leha ho le joalo, monyetla ona o fumaneha feela ha mosebetsi oohle (ho hapa, ho hlophisa, le ho tsoa) o tšehetsa sebaka sa mebala sa Adobe RGB.

Papali e pharaletseng ho feta sRGB, haholo-holo ka botala le li-cyans
E betere bakeng sa tlhahiso ea mosebetsi oa khatiso
E ratoa ke baetsi ba litšoantšo ba bangata ba litsebi
E fumaneha e le khetho ea ho hapa lik’hamera tsa boemo bo holimo
E hloka taolo ea mebala ho hlaha ka nepo

ProPhoto RGB

E ntlafalitsoe ke Kodak, ProPhoto RGB (eo hape e tsejoang e le ROMM RGB) ke se seng sa libaka tse kholo ka ho fetisisa tsa mebala ea RGB, e kenyelletsang hoo e ka bang 90% ea mebala e bonahalang. E fetela ka nģ’ane ho pono ea motho libakeng tse ling, e e lumella ho boloka hoo e ka bang mebala eohle eo khamera e ka e nkang.

Ka lebaka la papali ea eona e kholo, ProPhoto RGB e hloka botebo bo phahameng hanyane (16-bit ka kanale ho fapana le 8-bit) ho qoba ho kopanya li-gradients. Haholo-holo e sebelisoa mesebetsing ea litsebi tsa ho nka lifoto, haholo bakeng sa merero ea polokelo ea litlaleho le khatiso ea boemo bo holimo.

ProPhoto RGB ke sebaka se tloaelehileng sa ho sebetsa ho Adobe Lightroom mme hangata se khothaletsoa ho boloka tlhaiso-leseling e ngata ea mebala nakong ea ts’ebetso e tala ea nts’etsopele. E kholo hoo e meng ea mebala ea eona e leng “e inahaneloang” (ka ntle ho pono ea motho), empa sena se tiisa hore ha ho mebala e nkiloeng ea lik’hamera e koetsoeng nakong ea ho hlophisa.

Gamut e pharaletseng haholo e koahelang mebala e bonahalang haholo
E boloka mebala e hapiloeng ke lik’hamera tsa boemo bo holimo
E hloka tšebetso ea 16-bit ho thibela ho kopanya
Sebaka sa kamehla sa ho sebetsa ho Adobe Lightroom
Ha e loketse lifomate tsa ho qetela tsa thomello ntle le phetoho

Hlahisa P3

E ntlafalitsoe ke Apple, Display P3 e ipapisitse le sebaka sa mebala sa DCI-P3 se sebelisoang cinema ea dijithale. E fana ka tšireletso ea mebala e ka bang 25% ho feta sRGB, haholo-holo ka bofubelu le botala, e etsa hore litšoantšo li bonahale li le monate ebile li tšoana le bophelo.

Display P3 e se e tumme haholo kaha e ts’ehelitsoe ke lisebelisoa tsa Apple, ho kenyeletsoa li-iPhones, li-iPads, le li-Mac tse nang le li-wide-gamut displays. E emela sebaka se mahareng pakeng tsa sRGB le libaka tse pharaletseng joalo ka Adobe RGB, e fanang ka mebala e ntlafalitsoeng ha e ntse e boloka tumellano e loketseng.

Sebaka sa mebala sa P3 se ne se etselitsoe tlhahiso ea libaesekopo tsa dijithale (DCI-P3), empa Apple e se fetotse bakeng sa theknoloji ea ponts’o ka ho sebelisa ntlha e tšoeu ea D65 (e ts’oanang le sRGB) sebakeng sa ntlha e tšoeu ea DCI. Sena se etsa hore e tšoanelehe haholoanyane bakeng sa tikoloho ea mecha ea litaba ha e ntse e fana ka mebala e khanyang ho feta sRGB.

Wide gamut e nang le tšireletso e ntle ea bofubelu le botala
E tsoa ho lipontšo tsa Apple Retina le lisebelisoa tsa mehala
Ts’ehetso e ntseng e hola ho pholletsa le li-platform tsa dijithale
E sebelisa ntlha e tšoanang e tšoeu (D65) joalo ka sRGB
Ho ba bohlokoa haholo bakeng sa moralo oa sejoale-joale oa marang-rang le lits’ebetso

Rec.2020 (BT.2020)

E etselitsoe thelevishene e hlakileng haholo (UHDTV), Rec.2020 e akaretsa ho feta 75% ea mebala e bonahalang. E kholo haholo ho feta sRGB le Adobe RGB ka bobeli, e fana ka tlhahiso e ikhethang ea mebala bakeng sa litaba tsa 4K le 8K.

Le hoja lipontšo tse seng kae hona joale li ka hlahisa papali e feletseng ea Rec.2020, e sebetsa e le mokhoa o lebeletsoeng pele bakeng sa tlhahiso ea video e phahameng le ho tseba hantle. Ha theknoloji ea pontšo e ntse e tsoela pele, lisebelisoa tse ngata li ntse li atamela sebaka sena se atolositsoeng sa mebala.

Rec.2020 ke karolo ea maemo a machaba a Ultra HDTV ‘me e sebelisoa ‘moho le litheknoloji tse Phahameng tsa Dynamic Range (HDR) tse kang HDR10 le Dolby Vision. Papali ea eona e pharalletseng haholo e sebelisa mebala ea mantlha ea monochromatic (467nm blue, 532nm green, le 630nm red) e haufi le pheletso ea ponahalo e bonahalang, e e lumellang ho akaretsa hoo e batlang e le mebala eohle eo batho ba ka e bonang.

Papali e pharaletseng haholo bakeng sa litaba tsa boleng bo holimo
Tekanyetso ea bopaki ba nako e tlang bakeng sa mahlale a hlahang a ponts’o
E sebelisoa mesebetsing ea litsebi tsa tlhahiso ea livideo
Karolo ea tikoloho ea HDR bakeng sa video ea moloko o latelang
Hajoale ha ho lipontšo tse ka hlahisang papali e felletseng ea Rec.2020

Libaka tsa Mebala ea CMYK le Tlhahiso ea Khatiso

Mohlala oa Mobala oa CMYK

CMYK (Cyan, Magenta, Yellow, Key/Black) ke mofuta oa mebala o tlosang o sebelisoang haholo khatisong. Ho fapana le RGB, e eketsang leseli ho etsa mebala, CMYK e sebetsa ka ho monya (ho tlosa) maqhubu a itseng a makhubu ho tloha khanyeng e tšoeu, ho sebelisa li-inks pampiring kapa likaroloana tse ling.

Gamut ea CMYK hangata e nyane ho feta libaka tsa mebala ea RGB, ke ka lebaka leo litšoantšo tsa dijithale tse hlakileng ka linako tse ling li hlahang li le lerootho ha li hatisoa. Ho utloisisa likamano lipakeng tsa RGB le CMYK ho bohlokoa bakeng sa baqapi le baetsi ba lifoto ba thehang litaba bakeng sa mecha ea phatlalatso ea dijithale le ea khatiso.

Ka khopolo, ho kopanya cyan, magenta, le mosehla ka matla a feletseng ho lokela ho hlahisa botšo, empa ka lebaka la litšila tse teng ka har’a li-inks tsa lefatše la sebele, sena hangata se fella ka bosootho bo seretse bo lefifi. Ke ka lebaka leo ho kenyelletsoang enke e ntšo (K) e arohaneng, e fanang ka batho ba batšo ba ‘nete le ho ntlafatsa lintlha tsa moriti. “K” e emetse “Key” hobane poleiti e ntšo e fana ka lintlha tsa bohlokoa le ho tsamaisana le mebala e meng khatisong ea setso.

Mefuta e fapaneng ea lipampiri, mekhoa ea khatiso, le libopeho tsa enke li ka ama haholo kamoo mebala ea CMYK e hlahang tlhahisong ea ho qetela. Ke ka lebaka leo mosebetsi oa khatiso oa litsebi o itšetlehileng haholo ka tsamaiso ea mebala le litlhaloso tse tloaelehileng tsa CMYK tse lumellanang le maemo a itseng a tlhahiso.

Libaka tse Tloaelehileng tsa Mebala ea CMYK

Ho fapana le RGB, e hlalositseng libaka tsa mebala ka ho hlaka joalo ka sRGB le Adobe RGB, libaka tsa mebala ea CMYK li fapana haholo ho latela maemo a khatiso, mefuta ea pampiri le libopeho tsa enke. Melao e meng e tloaelehileng ea CMYK e kenyelletsa:

U.S. Web Coated (SWOP) v2 – Tekanyetso ea khatiso ea web offset Amerika Leboea
E koahetsoeng ka FOGRA39 (ISO 12647-2:2004) – Tekanyetso ea Europe bakeng sa pampiri e koahetsoeng
‘Mala oa Japane oa 2001 o koahetsoe – E tloaelehileng bakeng sa khatiso ea offset Japane
GRACoL 2006 Coated – Litlhaloso tsa khatiso ea boleng bo holimo ea khoebo
FOGRA27 – E tloaelehileng bakeng sa pampiri e koahetsoeng Europe (mofuta oa khale)
U.S. Sheetfed Coated v2 – Bakeng sa khatiso ea offset ea sheet-fed pampiring e koahetsoeng
U.S. Uncoated v2 – Bakeng sa ho hatisa lipampiring tse sa koaheloang
FOGRA47 – Bakeng sa pampiri e sa koaeloang Europe

Phetoho ea RGB ho CMYK

Ho fetolela ho tloha ho RGB ho ea ho CMYK ho kenyelletsa phetoho ea mebala ea lipalo le ‘mapa oa papali, kaha CMYK ha e khone ho hlahisa mebala eohle ea RGB. Ts’ebetso ena, e tsejoang ka hore ke phetoho ea mebala, ke karolo ea bohlokoa ea ho sebetsa ha mosebetsi oa khatiso.

Phetolelo ea RGB ho ea ho CMYK e rarahane hobane e fetoha ho tloha ho tlatsetso ho ea ho moetso oa mebala e fokotsang ha ka nako e le ‘ngoe e etsa ‘mapa oa mebala ho tloha ho gamut e kholo ho ea ho e nyane. Ntle le taolo e nepahetseng ea mebala, botala bo boputsoa le botala ho RGB bo ka ba lerootho le seretse ho CMYK, bofubelu bo ka fetohela ho lamunu, ‘me mefuta e poteletseng ea mebala e ka lahleha.

E hloka mekhoa ea ho laola mebala bakeng sa ho nepahala
E lokela ho etsoa ho sebelisoa li-profaele tsa ICC bakeng sa liphetho tse ntle
Hangata e fetola ponahalo ea mebala e khanyang
Molemo ka ho fetisisa o entsoeng morao nakong ea tlhahiso ea mosebetsi
Bopaki bo bonolo bo ka bonts’a ponahalo ea CMYK ho lipontšo tsa RGB
Maikemisetso a fapaneng a ho fana a hlahisa liphetho tse fapaneng

Mebala ea Spot le Gamut e Atolositsoeng

Ho hlola mefokolo ea CMYK, khatiso hangata e kenyelletsa mebala ea matheba (joaloka Pantone) kapa lisebelisoa tse atolositsoeng tsa li-gamut tse eketsang li-inks tsa lamunu, tse tala, le violet (CMYK+OGV) ho holisa mefuta e mengata ea mebala e ka hlahisoang hape.

Mebala ea Spot ke li-inks tse tsoakiloeng ka ho khetheha tse sebelisetsoang ho nyallana mebala hantle, haholo-holo bakeng sa likarolo tsa mofuta o kang li-logos. Ho fapana le mebala ea ts’ebetso ea CMYK e bōpiloeng ka ho kopanya matheba a li-inks tse ‘nè tse tloaelehileng, mebala ea matheba e tsoakoa pele ho foromo e nepahetseng, e netefatsang botsitso bo phethahetseng ho thepa eohle e hatisitsoeng.

Pantone Matching System e fana ka mebala e tloaelehileng ea matheba
Khatiso e atolositsoeng ea gamut e atamela mefuta ea mebala ea RGB
Hexachrome le litsamaiso tse ling li eketsa li-inks tse ling tsa mantlha
E bohlokoa bakeng sa ho nepahala ha mebala ea brand ho paka le ho bapatsa
Sistimi ea CMYK + Orange, Green, Violet (7-color) e ka hlahisa ho fihla ho 90% ea mebala ea Pantone.
Hangata mechine ea morao-rao ea khatiso ea digital e tšehetsa khatiso e atolositsoeng ea gamut

Libaka tsa Mebala tse Ikemetseng tsa Lab le Sesebediswa

Meetso ea Mebala e Ikemetseng ea Sesebelisoa

Ho fapana le RGB le CMYK, tse itšetlehileng ka lisebelisoa (chebahalo ea tsona e fapana ho ea ka hardware), libaka tsa mebala tse ikemetseng tse kang CIE L*a*b* (Lab) le CIE XYZ li ikemiselitse ho hlalosa mebala kamoo e lemohuoang kateng ka leihlo la motho, ho sa tsotellehe hore na e bontšoa kapa e hlahisoa joang.

Libaka tsena tsa mebala li sebetsa e le motheo oa mekhoa ea kajeno ea tsamaiso ea mebala, e sebetsang e le “mofetoleli oa bokahohle” pakeng tsa lisebelisoa tse fapaneng le mefuta ea mebala. Li theiloe holim’a kutloisiso ea mahlale ea pono ea mebala ea batho ho fapana le bokhoni ba lisebelisoa.

Libaka tsa mebala tse ikemetseng tsa lisebelisoa li bohlokoa hobane li fana ka sebaka se tsitsitseng sa litšupiso ho tsamaiso ea mebala ea mosebetsi. Le ha litekanyetso tse tšoanang tsa RGB li ka shebahala li fapane ho li-monitor tse fapaneng, boleng ba ‘mala oa Lab bo emela’ mala o nkuoang o ts’oanang ho sa tsotelehe sesebelisoa. Ke ka lebaka lena Lab e sebetsang e le Profile Connection Space (PCS) tsamaisong ea mebala ea ICC, e thusang phetoho e nepahetseng pakeng tsa libaka tse fapaneng tsa mebala.

Sebaka sa Mobala sa CIE XYZ

E thehiloe ka 1931 ke International Commission on Illumination (CIE), sebaka sa mebala sa XYZ e bile sebaka sa pele sa mebala se hlalositsoeng ka lipalo. E akaretsa mebala eohle e bonahalang mahlong a motho ea tloaelehileng ‘me e sebetsa e le motheo oa libaka tse ling tsa mebala.

Ho XYZ, Y e emela khanya, ha X le Z e le boleng bo sa bonahaleng bo amanang le likarolo tsa chromatic tsa mebala. Sebaka sena se sebelisoa haholo-holo e le mokhoa oa litšupiso ‘me ke ka seoelo bakeng sa khouto ea litšoantšo. E ntse e le ea bohlokoa ho saense ea mebala le motheo oa ho fetola mebala.

Sebaka sa mebala sa CIE XYZ se nkiloe letotong la liteko mabapi le pono ea ‘mala oa motho. Bafuputsi ba ile ba etsa ‘mapa oa hore na motho ea tloaelehileng o ile a bona bolelele bo fapaneng ba maqhubu a khanya joang, a theha sebaka se tsejoang ka hore ke sebaka sa mebala sa CIE 1931, se kenyelletsang setšoantšo se tsebahalang sa “horseshoe-shaped chromaticity diagram” se etsang limmapa tsa mebala eohle e ka bonoang ke batho.

Motheo oa tekanyo ea mebala ea saense
E akaretsa mebala eohle e bonahalang ea batho
E sebelisoa e le sesupo sa ho fetola mebala
E ipapisitse le litekanyo tsa temoho ea ‘mala oa motho
E entsoe ka mokhoa o tloaelehileng oa ho shebella

CIE Lab* (Lab) Sebaka sa Mmala

E thehiloe ka 1976, CIE L*a*b* (hangata e bitsoa “Lab”) e etselitsoe ho tšoana ka mokhoa o hlakileng, ho bolelang hore libaka tse lekanang sebakeng sa mebala li tsamaisana le phapang e batlang e lekana ka mebala. Sena se etsa hore e be se loketseng bakeng sa ho lekanya phapang ea mebala le ho etsa litokiso tsa mebala.

Ho Lab, L* e emetse bobebe (0-100), a* e emetse axis e bofubelu bo botala, ‘me b* e emela axis e boputsoa-bosehla. Karohano ena ea leseli le leseli la mebala e etsa hore Lab e be thuso haholo mesebetsing ea ho hlophisa litšoantšo joalo ka ho fetola phapang ntle le ho ama mebala.

Ho lumellana ha maikutlo ho etsa hore e be ea bohlokoa bakeng sa tokiso ea mebala le taolo ea boleng. Haeba mebala e ‘meli e na le phapang e nyane ea lipalo ho boleng ba Lab, e tla hlaha e fapane hanyane ho batho ba shebelletseng. Thepa ena ha se ‘nete bakeng sa RGB kapa CMYK, moo phapang e tšoanang ea lipalo e ka fellang ka liphetoho tse lemohuoang tse fapaneng ho latela hore na mebala e fumaneha hokae.

Ka mokhoa o ts’oanang oa ho lekanya mebala e nepahetseng
E arola leseli le leseli la mebala
E sebelisoa ho lokisa litšoantšo tse tsoetseng pele le ho lokisa mebala
Karolo ea mantlha ea tšebetso ea taolo ea mebala ea ICC
E khona ho hlahisa mebala ka ntle ho papali ea RGB le CMYK
E sebelisoa bakeng sa lipalo tsa phapang ea mebala ea Delta-E

CIE Luv* Sebaka sa Mebala

CIE L*u*v* e ile ea ntlafatsoa haufi le L*a*b* e le sebaka se seng sa ‘mala o tšoanang. E bohlokoa haholo lits’ebetsong tse kenyelletsang motsoako oa mebala le lipontšo, athe L*a*b* hangata e ratoa bakeng sa lisebelisoa tse fokotsang mebala joalo ka khatiso.

Joalo ka Lab, L*u*v* e sebelisa L* bakeng sa bobebe, ha u* le v* e le likhokahano tsa chromaticity. Sebaka sena sa mebala se atisa ho sebelisoa lits’ebetsong tsa khaso ea thelevishene le lipalo tsa phapang ea mebala bakeng sa theknoloji ea pontšo.

Phapang e le ‘ngoe ea bohlokoa lipakeng tsa L*a*b* le L*u*v* ke hore L*u*v* e ne e etselitsoe ho sebetsana hantle le mebala le mabone. E kenyelletsa bokhoni ba ho emela mebala ho latela likhokahano tsa chromaticity tse ka hokahanngoang habonolo le litšoantšo tsa chromaticity tse sebelisoang ho colorimetry le moralo oa mabone.

E loketse hantle bakeng sa lisebelisoa tsa mebala ea tlatsetso
E sebelisoa indastering ea thelevishene le ea khaso
E fana ka litekanyo tse fapaneng tsa mebala e fapaneng
E betere bakeng sa mebala e emissive le moralo oa mabone
E kenyelletsa ‘mapa oa mocheso oa mebala o amanang

HSL, HSV, le Libaka tsa Mebala ea Perceptual

Intuitive Color Representation

Ha RGB le CMYK li hlalosa mebala ho latela motsoako oa mantlha oa mebala, HSL (Hue, Saturation, Lightness) le HSV/HSB (Hue, Saturation, Value/Brightness) li emela mebala ka tsela e hlakileng haholoanyane ho feta kamoo batho ba nahanang ka mebala.

Libaka tsena li arola likarolo tsa ‘mala (hue) ho tloha ho matla (saturation le khanya / khanya), li etsa hore li be molemo haholo bakeng sa khetho ea mebala, moralo oa UI, le lits’ebetso tsa bonono moo ho leng bohlokoa ho lokisa mebala e hlakileng.

Monyetla o ka sehloohong oa HSL le HSV ke hore li ikamahanya haufi-ufi le kamoo batho ba nahanang ka tlhaho le ho hlalosa mebala. Ha motho a batla ho etsa “boputsoa bo lefifi” kapa “bofubelu bo khanyang haholoanyane,” ba nahana ka mebala, ho tlala le ho khanya – eseng ho latela boleng ba RGB. Ke ka lebaka lena ba khethang mebala ho software ea moralo hangata ba hlahisa li-slider tsa RGB le likhetho tsa HSL/HSV.

Sebaka sa Mmala sa HSL

HSL e emetse mebala ka har’a sisteme ea cylindrical coordinate, ‘me Hue e le angle (0-360°) e emelang mofuta oa mebala, Saturation (0-100%) e bontšang matla a mebala, le Lightness (0-100%) e hlalosang hore na ‘mala o bobebe kapa o lefifi hakae.

HSL e thusa haholo lits’ebetsong tsa moralo hobane li-parameter tsa eona li etsa ‘mapa ka mokhoa o hlakileng ho hlalosa mebala. E sebelisoa haholo ho nts’etsopele ea marang-rang ka CSS, moo mebala e ka hlalosoang ho sebelisoa hsl() mosebetsi. Sena se etsa hore ho theha merero ea mebala le ho lokisa mebala bakeng sa linaha tse fapaneng tsa sebopeho (hover, active, joalo-joalo) ho be bonolo haholoanyane.

Hue: ‘Mala oa motheo (o khubelu, o mosehla, o motala, joalo-joalo)
Saturation: Matla a mebala ho tloha bohlooho (0%) ho ea ho ‘mala o hloekileng (100%)
Khanya: Ho khanya ho tloha botšo (0%) ho ea ho ‘mala ho isa bosoeu (100%)
E tloaelehileng ho moralo oa webo le litlhaloso tsa mebala ea CSS
Boholo bo bobebe (100%) bo lula bo hlahisa bosoeu ho sa tsotellehe hore na ke ‘mala ofe
Moetso oa Symmetrical o nang le khanya e bohareng (50%) bakeng sa mebala e hloekileng

Sebaka sa Mmala sa HSV/HSB

HSV (hape e bitsoa HSB) e tšoana le HSL empa e sebelisa Boleng/Khanya sebakeng sa Lightness. Ho HSV, khanya e phahameng ka ho fetesisa (100%) e fana ka ‘mala o felletseng ho sa tsotelehe ho tlala, ha ka HSL, khanya e phahameng e hlahisa bosoeu kamehla.

Hangata mofuta oa HSV o ratoa libakeng tsa ho khetha mebala hobane o etsa ‘mapa ka mokhoa o hlakileng haholoanyane oa hore na baetsi ba litšoantšo ba kopanya mebala joang le pente – ho qala ka botšo (ha ho khanya / boleng) le ho eketsa mebala ho etsa mebala e khanyang e ntseng e eketseha. E sebetsa hantle haholo bakeng sa ho theha meriti le lithane tsa ‘mala ha o ntse o boloka ‘mala o lemohuoang.

Hue: ‘Mala oa motheo (o khubelu, o mosehla, o motala, joalo-joalo)
Saturation: Matla a ‘mala ho tloha bosoeu / bohlooho (0%) ho ea ho ‘mala o hloekileng (100%)
Boleng/Khanya: Matla ho tloha botšo (0%) ho ea ho ‘mala o felletseng (100%)
E sebelisoa hangata ho ba khethang mebala ea software ea graphic design
Boleng bo ka holimo (100%) bo hlahisa ‘mala o feletseng ka ho fetisisa
E bonolo haholoanyane bakeng sa ho theha li-shades le lithane

Munsell Color System

Sistimi ea Munsell ke sebaka sa mebala sa nalane se hlophisang mebala ka litekanyo tse tharo: hue, boleng (bo bobebe), le chroma (bohloeki ba mebala). E bōpiloe ho fana ka mokhoa o hlophisitsoeng oa ho hlalosa mebala e thehiloeng maikutlong a batho.

E qapiloe mathoasong a lekholo la bo20 la lilemo ke Moprofesa Albert H. Munsell, tsamaiso ena e bile ea phetoho e khōlō hobane e bile e ’ngoe ea tsa pele tse ileng tsa hlophisa mebala ho latela ho tšoana ha maikutlo ho e-na le litšobotsi tsa ’mele. Ho fapana le libaka tsa sejoale-joale tsa mebala ea dijithale, e ne e le sistimi ea ‘mele e sebelisang li-chips tsa mebala tse pentiloeng sebakeng sa mahlakore a mararo.

E etselitsoe pele mefuta ea mebala ea dijithale empa e ntse e sebelisoa mafapheng a mang
E nang le tšusumetso ho nts’etsopele ea khopolo ea kajeno ea mebala
E ntse e sebelisoa ho arola mobu, thuto ea bonono le tlhahlobo ea mebala
E ipapisitse le sebaka sa maikutlo ho fapana le mekhoa ea lipalo
E hlophisa mebala ka sebopeho se kang sefate se nang le ‘mala o khanyang ho tloha bohareng ba axis

Sebaka sa Mmala sa HCL

HCL (Hue, Chroma, Luminance) ke sebaka sa ‘mala o ts’oanang se kopanyang sebopeho se hlakileng sa HSL le ho tšoana hoa Lab. E bohlokoa haholo bakeng sa ho theha liphalete tsa mebala le li-gradients tse shebahalang li ts’oana ka khanya le ho tlala.

Leha e sa kengoa ts’ebetsong ka bongata ho software joalo ka HSL kapa HSV, HCL (eo hape e bitsoang LCh ha li-parameter li laeloa ka tsela e fapaneng) e ntse e tsebahala ka pono le moralo oa data hobane e theha sekala sa mebala se ts’oanang. Sena se bohlokoa haholo bakeng sa pono ea data moo ‘mala o sebelisetsoang ho emela litekanyetso.

Ka mokhoa o hlakileng, ho fapana le HSL/HSV
E ntle haholo bakeng sa ho theha sekala sa mebala se lumellanang
E ipapisitse le sebaka sa ‘mala oa Lab empa e na le likhokahano tsa polar
E sebelisoa haholo ponong ea data le moralo oa tlhahisoleseling
E theha merero ea mebala e lumellanang le e leka-lekaneng

YCbCr le Libaka tsa Mebala ea Video

Karohano ea Luminance-Chrominance

Lisebelisoa tsa ho hatella video le litšoantšo hangata li sebelisa libaka tsa mebala tse arolang khanya (khanya) ho tloha ho chrominance (mmala) tlhahisoleseding. Mokhoa ona o nka monyetla oa kutloisiso e phahameng ea sistimi ea pono ea motho ho lintlha tse khanyang ho feta ho fapana ha mebala.

Ka ho kenyelletsa khanya ka qeto e phahameng ho feta likarolo tsa chrominance, libaka tsena li nolofalletsa khatello ea data ea bohlokoa ha li ntse li boloka boleng ba setšoantšo. Ona ke motheo oa liforomo tse ngata tsa video tsa dijithale le mahlale a compression.

Thulaganyo ya motho ya go bona e kgona go tsibogela go fetoga ga phatsimo go na le go fetofetoga ga mmala. Taba ena ea baeloji e sebelisoa hampe khatellong ea video ka ho fana ka marang-rang a mangata ho fana ka leseli ho feta ho kenya mebala. Mokhoa ona, o bitsoang chroma subsampling, o ka fokotsa boholo ba lifaele ka 50% kapa ho feta ha o ntse o boloka boleng ba pono bo batlang bo tšoana le mohloli o sa hatelloang.

Sebaka sa Mmala sa YCbCr

YCbCr ke sebaka se atileng haholo sa mebala se sebelisoang ho video ea dijithale le khatello ea litšoantšo. Y e emela khanya, ha Cb le Cr e le likarolo tsa chrominance tse putsoa le phapang e khubelu. Sebaka sena se amana haufi-ufi le YUV empa se ikamahanya le mekhoa ea digital.

Litšoantšo tsa JPEG, livideo tsa MPEG, le mefuta e mengata ea livideo tsa dijithale li sebelisa khouto ea YCbCr. Tloaelo e tloaelehileng ea “chroma subsampling” (ho fokotsa qeto ea likanale tsa Cb le Cr) ka mekhoa ena e ka khoneha ka lebaka la karohano ea luminance-chrominance.

Chroma subsampling hangata e hlalosoa e le karo-karolelano ea linomoro tse tharo, joalo ka 4:2:0 kapa 4:2:2. Ho 4:2:0 subsampling (e tloaelehileng videong ea ho phallela), bakeng sa lisampole tse ling le tse ling tse ‘ne tsa leseli, ho na le lisampole tse peli feela tsa chrominance tse rapameng, ntle le tse otlolohileng. Sena se fokotsa qeto ea ‘mala hore e be kotara ea qeto ea khanya, e fokotsa haholo boholo ba faele ha e ntse e boloka boleng bo lemohuoang hantle.

E sebelisoa hoo e batlang e le liforomong tsohle tsa video tsa dijithale
Motheo oa compression ea setšoantšo sa JPEG
E nolofalletsa chroma subsampling e sebetsang hantle (4:2:0, 4:2:2, 4:4:4)
Ho na le mefuta e fapaneng ea maemo a fapaneng a video
E sebelisoa ho H.264, H.265, VP9, le AV1 codecs

Sebaka sa Mobala sa YUV

YUV e ile ea ntlafatsoa bakeng sa lisebelisoa tsa thelevishene tsa analog ho fana ka tšebelisano ea morao pakeng tsa mebala le liphatlalatso tse ntšo le tse tšoeu. Joalo ka YCbCr, e arola khanya (Y) ho likarolo tsa chrominance (U le V).

Le hoja YUV e atisa ho sebelisoa ka mokhoa o kopanetsoeng ho bua ka mokhoa ofe kapa ofe oa khanya-chrominance, YUV ea ‘nete e tobane le litekanyetso tsa thelevishene tsa analog. Sistimi ea sejoale-joale ea dijithale ka kakaretso e sebelisa YCbCr, leha mantsoe a ferekanngoa khafetsa kapa a sebelisoa ka ho fapanyetsana.

Nts’etsopele ea mantlha ea YUV e bile katleho e makatsang ea boenjiniere e rarollotseng phephetso ea ho hasa melaetsa ea TV ea mebala ha e ntse e boloka e tsamaellana le lithelevishene tse teng tse ntšo le tse tšoeu. Ka ho kenya tlhahisoleseding ea mebala ka tsela eo li-TV tse ntšo le tse tšoeu li neng li tla li hlokomoloha, baenjiniere ba ile ba theha tsamaiso eo ho eona ho ka shejoang khaso e le ‘ngoe mefuteng ka bobeli ea lihlopha.

Bohlokoa ba nalane ho nts’etsopele ea khaso ea thelevishene
Hangata e sebelisoa ka phoso e le lentsoe le akaretsang bakeng sa YCbCr
Ho na le mefuta e fapaneng e teng bakeng sa litekanyetso tse fapaneng tsa TV tsa analog
Sistimi ea PAL, NTSC, le SECAM e sebelisitse ts’ebetsong e fapaneng ea YUV
E lumelletsoe ho sebelisana morao le thelevishene e ntšo le e tšoeu

Rec.709 le HD Video

Rec.709 (ITU-R Recommendation BT.709) e hlalosa sebaka sa mebala le liparamente tsa khouto bakeng sa thelevishene e phahameng. E hlakisa li-primaries tsa RGB ka bobeli le khouto ea YCbCr bakeng sa litaba tsa HD, e nang le papali e ts’oanang le sRGB.

Tekanyetso ena e tiisa botsitso ho HD tlhahiso ea livideo le ponts’o ho lisebelisoa tse fapaneng le lits’ebetso tsa phatlalatso. E kenyelletsa lintlha tsa likhetho tsa mebala, mesebetsi ea phetisetso (gamma), le li-coefficients tsa matrix bakeng sa phetoho ea RGB ho ea ho YCbCr.

Rec.709 e thehiloe lilemong tsa bo-1990 e le maemo a HDTV, e sa hlalose feela sebaka sa mebala empa hape le litekanyetso tsa foreimi, tharollo, le likarolo tsa likarolo. Mokokotlo oa eona oa gamma o fapane hanyane le sRGB, leha ba arolelana mebala e tšoanang. Leha Rec.709 e bile phetoho nakong ea eona, litekanyetso tse ncha joalo ka Rec.2020 le lifomate tsa HDR li fana ka mefuta e mengata ea mebala le mefuta e fapaneng ea matla.

Sebaka se tloaelehileng sa mebala bakeng sa thelevishene ea HD
Papali e ts’oanang le sRGB empa e na le likhoutu tse fapaneng
E sebelisoa ho li-disc tsa Blu-ray le likhaso tsa HD
E hlalosa tšebetso e itseng ea phetisetso e sa lekanyetsoang (gamma)
E tlatselletsoa ka litekanyetso tsa HDR joalo ka PQ le HLG

Video e phahameng ea Dynamic Range

Video ea High Dynamic Range (HDR) e holisa papali ea mebala le mefuta e mengata ea khanya ea livideo tsa setso. Maemo a kang HDR10, Dolby Vision, le HLG (Hybrid Log-Gamma) a hlalosa hore na mofuta ona o atolositsoeng o kengoa le ho bontšoa joang.

Video ea HDR hangata e sebelisa mesebetsi e mecha ea phetisetso (EOTF) joalo ka PQ (Perceptual Quantizer, e emeng joalo ka SMPTE ST 2084) e ka emelang mefuta e mengata e pharalletseng ea maemo a khanya ho feta li-curve tsa setso tsa gamma. Ha e kopantsoe le li-gamuts tsa mebala e pharaletseng joalo ka P3 kapa Rec.2020, sena se etsa hore motho a shebelle lintho ka tsela ea sebele le e tebileng.

Phapang pakeng tsa litaba tsa SDR le HDR ke e tsotehang – HDR e ka emela ntho e ‘ngoe le e’ ngoe ho tloha meriti e tebileng ho ea ho lintlha tse khanyang ka foreimi e le ‘ngoe, e tšoanang le kamoo leihlo la motho le bonang liketsahalo tsa sebele kateng. Sena se felisa tlhokahalo ea ho sekisetsa ho pepeseha le mefuta e matla e ‘nileng ea hlokahala historing eohle ea filimi le video.

E eketsa mefuta ea mebala le khanya
E sebelisa lits’ebetso tse ncha tsa phetisetso joalo ka PQ le HLG
HDR10 e fana ka mebala ea 10-bit e nang le metadata e tsitsitseng
Dolby Vision e fana ka ‘mala oa 12-bit o nang le metadata ea ketsahalo-by-scene
HLG e ne e etselitsoe hore e tsamaisane le khaso

Ho Bapisa Libaka tse Tloaelehileng tsa Mebala

Libaka tsa Mebala ha U Habanya

Papiso ena e totobatsa litšobotsi tsa bohlokoa le linyeoe tsa tšebeliso bakeng sa libaka tse tloaelehileng tsa mebala. Ho utloisisa liphapang tsena ke habohlokoa bakeng sa ho khetha sebaka se nepahetseng sa mebala bakeng sa litlhoko tsa hau tse khethehileng.

Papiso ea Libaka tsa Mebala ea RGB

sRGB: Papali e nyane ka ho fetesisa, e tloaelehileng bakeng sa tepo, e lumellana le bokahohle
Adobe RGB: Wider gamut, molemo bakeng sa khatiso, haholo-holo libakeng tse tala-cyan
Hlahisa P3: Bofubelu le botala bo ntlafalitsoeng, bo sebelisoang ke lisebelisoa tsa Apple
ProPhoto RGB: Papali e pharaletseng haholo, e hloka botebo ba 16-bit, e loketseng ho nka lifoto
Rec.2020: Ultra-wide gamut bakeng sa video ea 4K/8K, maemo a shebiloeng nakong e tlang

Litšobotsi tsa Sebaka sa Mebala

CMYK: Phaello, e shebaneng le khatiso, e nyane ho feta RGB
Lab: Ha e sebetse ka lisebelisoa, ka mokhoa o ts’oanang, papali e kholo ka ho fetisisa
HSL/HSV: Khetho ea mebala e hlakileng, eseng ka mokhoa o ts’oanang
YCbCr: E arola khanya ho tloha ho ‘mala, e lokiselitsoe ho hatella
XYZ: Sebaka sa litšupiso sa mahlale a mebala, ha se sebelisoe ka kotloloho bakeng sa litšoantšo

Sebelisa Litlhahiso tsa Nyeoe

Tepo le Litaba tsa Dijithale: sRGB kapa Display P3 (e nang le sRGB fallback)
Setsebi sa ho nka lifoto: Adobe RGB kapa ProPhoto RGB ka 16-bit
Tlhahiso ea ho hatisa: Adobe RGB bakeng sa sebaka sa ho sebetsa, profil ea CMYK bakeng sa tlhahiso
Tlhahiso ea Lifitio: Rec.709 bakeng sa HD, Rec.2020 bakeng sa UHD/HDR
Botaki le Moralo oa Dijithale: Adobe RGB kapa Display P3
Tokiso ea Mebala: Lab bakeng sa litokiso tse ikemetseng
Moralo oa UI/UX: HSL/HSV bakeng sa khetho ea mebala e hlakileng
Khatiso ea Video: YCbCr e nang le sampole e nepahetseng ea chroma

Taolo e Sebetsang ea Sebaka sa Mebala

Mebala ea Tsamaiso ea Mebala

Sistimi ea taolo ea mebala (CMS) e netefatsa tlhahiso e tsitsitseng ea mebala ho lisebelisoa tse fapaneng ka ho sebelisa li-profile tsa sesebelisoa le liphetoho tsa sebaka sa mebala. Li bohlokoa bakeng sa tšebetso ea profeshenale ea ho nka lifoto, moralo le khatiso.

Motheo oa tsamaiso ea sejoale-joale ea mebala ke sistimi ea profil ea ICC (International Color Consortium). Liprofaele tsena li hlalosa litšobotsi tsa mebala ea lisebelisoa tse itseng kapa libaka tsa mebala, e leng se lumellang hore ho be le liphetolelo tse nepahetseng lipakeng tsa tsona. Ntle le taolo e nepahetseng ea mebala, litekanyetso tse tšoanang tsa RGB li ka shebahala li fapane haholo ho lisebelisoa tse fapaneng.

E ipapisitse le liprofaele tsa ICC tse bonts’ang boits’oaro ba mebala ea sesebelisoa
E sebelisa li-profaele tse ikemetseng (joaloka Lab) joalo ka sebaka sa phapanyetsano
E sebetsana le ‘mapa oa gamut bakeng sa libaka tse fapaneng tsa libaka
E fana ka sepheo sa ho fana ka lipheo tse fapaneng tsa phetoho
E tšehetsa ka bobeli sehokelo sa sesebelisoa le liphetoho tse nang le mehato e mengata

Pontšo ea Calibration

Monitor calibration ke motheo oa taolo ea mebala, ho netefatsa hore ponts’o ea hau e emela mebala ka nepo. Ntle le sehlahlobi se lekantsoeng, boiteko bo bong bohle ba taolo ea mebala bo ka senyeha.

Calibration e kenyelletsa ho lokisa litlhophiso tsa sebali sa hau le ho theha profaele ea ICC e lokisang liphapang leha e le life tse tsoang boitšoarong bo tloaelehileng ba mebala. Ts’ebetso ena hangata e hloka colorimeter ea Hardware kapa spectrophotometer bakeng sa liphetho tse nepahetseng, leha ho le joalo software ea mantlha ea calibration e betere ho feta ho hang.

Lisebelisoa tsa ho lekanya lisebelisoa tsa Hardware li fana ka liphetho tse nepahetseng haholo
E fetola ntlha e tšoeu, gamma, le karabo ea mebala
E theha profaele ea ICC e sebelisoang ke litsamaiso tsa taolo ea mebala
E lokela ho etsoa khafetsa ha lipontšo li fetoha ha nako e ntse e ea
Hangata lipontšo tsa profeshenale li na le likarolo tsa calibration ea hardware

Ho sebetsa le Libaka tsa Mebala ea Khamera

Lik’hamera tsa dijithale li nka litšoantšo libakeng tsa tsona tsa mebala, ebe li fetoleloa libakeng tse tloaelehileng joalo ka sRGB kapa Adobe RGB. Ho utloisisa ts’ebetso ena ho bohlokoa bakeng sa ts’ebetso e nepahetseng ea ho nka lifoto.

Khamera e ‘ngoe le e’ ngoe e na le sensor e ikhethang e nang le litšobotsi tsa eona tsa karabelo ea mebala. Baetsi ba lik’hamera ba nts’etsapele li-algorithms tsa ho sebetsana le data e tala ea sensor libakeng tse tloaelehileng tsa mebala. Ha u thunya ka sebopeho sa RAW, u na le taolo e eketsehileng holim’a ts’ebetso ena ea phetoho, e u lumellang ho laola mebala e nepahetseng haholoanyane.

Lifaele tsa RAW li na le lintlha tsohle tsa mebala tse hapiloeng ke sensor
Lifaele tsa JPEG li fetoleloa ho sRGB kapa Adobe RGB ka khamera
Liprofaele tsa khamera li ka hlahisa likarabo tse khethehileng tsa mebala ea khamera
Libaka tse ngata tsa ts’ebetso li boloka lintlha tse ngata tsa khamera
DNG Color Profiles (DCP) e fana ka lintlha tse nepahetseng tsa mebala ea khamera

Mehopolo ea Mebala e Sireletsehileng ea Marang-rang

Le ha libatli tsa sejoale-joale li tšehetsa taolo ea mebala, lipontšo le lisebelisoa tse ngata ha li joalo. Ho theha litaba tsa marang-rang tse shebahalang li tsitsitse lisebelisoa tsohle ho hloka ho utloisisa mefokolo ena.

Sethala sa marang-rang se ntse se lebile taolong e ntle ea mebala, ‘me CSS Color Module Level 4 e eketsa tšehetso bakeng sa litlhaloso tsa sebaka sa mebala. Leha ho le joalo, bakeng sa ho lumellana ho hoholo, ho ntse ho le bohlokoa ho nahana ka mefokolo ea sRGB le ho fana ka mefokolo e nepahetseng bakeng sa litaba tse ngata.

sRGB e ntse e le khetho e sireletsehileng ka ho fetisisa bakeng sa ho lumellana ha bokahohle
Kenya lifaele tsa mebala litšoantšong bakeng sa libatli tse e tšehetsang
CSS Color Module Level 4 e eketsa litlhaloso tsa sebaka sa mebala
Ntlafatso e tsoelang pele bakeng sa lipontšo tse ngata-ngata ea khoneha
Nahana ka ho sebelisa lipotso tsa @media ho bona lipapatso tse ngata

Print Production Workflow

Mesebetsi ea khatiso ea litsebi e hloka taolo e hlokolosi ea sebaka sa mebala ho tloha ho ho hapa ho fihlela tlhahiso ea ho qetela. Phetoho ho tloha ho RGB ho ea ho CMYK ke mohato oa bohlokoa o tlamehang ho sebetsoa ka nepo.

Khatiso ea khoebo e sebelisa libaka tse tloaelehileng tsa mebala ea CMYK ho latela maemo a itseng a khatiso. Litekanyetso tsena li netefatsa liphetho tse ts’oanang ho bafani ba khatiso ba fapaneng le likhatiso. Baqapi ba hloka ho utloisisa hore na mochine oa bona oa khatiso o sebelisa sebaka sefe sa mebala sa CMYK le ho kenyelletsa tsebo eo mosebetsing oa bona.

Bopaki bo bonolo bo etsisa tlhahiso e hatisitsoeng skrineng
Liprofaele tsa printa li tšoaea lisebelisoa tse ikhethileng le motsoako oa pampiri
Sepheo sa ho fana se khetholla mokhoa oa ho etsa ‘mapa oa gamut
Puseletso ea lintlha tse ntšo e boloka lintlha tsa moriti
Lipampitšana tsa bopaki li netefatsa ho nepahala ha mebala pele ho tlhahiso ea ho qetela

Kereiti ea Mebala ea Video

Tlhahiso ea livideo e kenyelletsa lintlha tse rarahaneng tsa sebaka sa mebala, haholo-holo ka ho phahama ha HDR le liforomo tse pharaletseng. Ho bohlokoa ho utloisisa lipeipi ho tloha ho ts’oaroa ho isa ho phano.

Hangata tlhahiso ea livideo ea sejoale-joale e sebelisa Academy Color Encoding System (ACES) e le moralo o hlophisitsoeng oa taolo ea mebala. ACES e fana ka sebaka se tloaelehileng sa ho sebetsa bakeng sa litšoantšo tsohle ho sa tsotellehe k’hamera e sebelisitsoeng, ho nolofatsa mokhoa oa ho bapisa litšoantšo tse tsoang mehloling e fapaneng le ho lokisetsa litaba bakeng sa liforomo tse ngata tsa ho fana.

Liforomo tsa li-log li boloka boholo ba maemo a phahameng ho tsoa ho lik’hamera
Libaka tsa ho sebetsa joalo ka ACES li fana ka taolo e tloaelehileng ea mebala
Litekanyetso tsa HDR li kenyelletsa mesebetsi ea phetisetso ea PQ le HLG
Lifomate tsa thomello li kanna tsa hloka mefuta e mengata ea sebaka sa mebala
LUTs (Litafole tsa ho Shebella) li thusa ho tiisa liphetoho tsa mebala

Lipotso Tse Botsoang Khafetsa Mabapi le Libaka tsa Mebala

Phapano ke efe pakeng tsa mohlala oa mebala le sebaka sa mebala?

Moetso oa mebala ke moralo oa khopolo-taba oa ho emela mebala e sebelisang linomoro (joalo ka RGB kapa CMYK), athe sebaka sa mebala ke ts’ebetsong e khethehileng ea motlolo oa mebala o nang le liparamente tse hlalositsoeng. Mohlala, RGB ke mohlala oa mebala, athe sRGB le Adobe RGB ke libaka tse ikhethileng tsa mebala tse ipapisitseng le mofuta oa RGB, se seng le se seng se na le li-gamuts le litšobotsi tse fapaneng. Nahana ka mofuta oa mebala e le sistimi e akaretsang (joalo ka ho hlalosa libaka tse sebelisang latitude/longitude) le sebaka sa mebala e le ‘mapa o ikhethileng oa sistimi eo (joalo ka ‘mapa o hlakileng oa sebaka se itseng o nang le likhokahano tse nepahetseng).

Hobaneng tlhahiso ea ka e hatisitsoeng e shebahala e fapane le eo ke e bonang skrineng?

Mabaka a ‘maloa a baka phapang ena: li-monitor li sebelisa ‘mala oa RGB (ho eketsa) ha bahatisi ba sebelisa mmala oa CMYK (subtractive); lipontšo hangata li na le gamut e pharaletseng ho feta tlhahiso e hatisitsoeng; li-skrini li hlahisa leseli ha likhatiso li le hlahisa; ‘me ntle le taolo e nepahetseng ea mebala, ha ho na phetolelo pakeng tsa libaka tsena tse fapaneng tsa mebala. Ho feta moo, mofuta oa pampiri o ama haholo tsela eo mebala e hlahang ka eona khatisong, ‘me lipampiri tse sa koaeloang hangata li hlahisa mebala e fokolang ho feta lipampiri tse benyang. Ho lekola sebali sa hau le ho sebelisa liprofaele tsa ICC bakeng sa printa ea hau e ikhethang le motsoako oa pampiri ho ka fokotsa liphapang tsena haholo, leha liphapang tse ling li tla lula li le teng ka lebaka la phapang ea mantlha lipakeng tsa lipontšo tse ntšang khanya le likhatiso tse bonahatsang khanya.

Na ke lokela ho sebelisa sRGB, Adobe RGB, kapa ProPhoto RGB bakeng sa ho nka lifoto?

E itšetlehile ka mosebetsi oa hau le litlhoko tsa tlhahiso. sRGB e molemo ka ho fetisisa bakeng sa litšoantšo tse reretsoeng marang-rang kapa ho shebella ka kakaretso skrineng. Adobe RGB e ntle haholo bakeng sa mosebetsi oa khatiso, e fana ka papali e pharalletseng e lumellanang hantle le bokhoni ba khatiso. ProPhoto RGB e loketse tšebetso ea litsebi moo ho boloka tlhaiso-leseling ea mebala e leng bohlokoa, haholo ha o sebetsa ka lifaele tsa RAW ka mokhoa oa 16-bit. Bongata ba lifoto ba sebelisa mokhoa o nyalisitsoeng: ho hlophisa ka ProPhoto RGB kapa Adobe RGB, ebe ba fetolela ho sRGB bakeng sa ho arolelana marang-rang. Haeba u thunya ka sebopeho sa kh’amera ea JPEG, Adobe RGB hangata ke khetho e ntle ho feta sRGB haeba kh’amera ea hau e e tšehetsa, kaha e boloka leseli le lengata la mebala bakeng sa ho hlophisoa hamorao. Leha ho le joalo, haeba u thunya RAW (e khothalelitsoeng bakeng sa boleng bo phahameng), boemo ba sebaka sa khamera bo ama feela ponelopele ea JPEG eseng data ea RAW ea ‘nete.

Ho etsahala’ng ha mebala e le ka ntle ho sebaka sa mebala?

Ha u fetoha lipakeng tsa libaka tsa mebala, mebala e oelang ka ntle ho sebaka seo u eang ho sona se tlameha ho etsoa ‘mapa ka mokhoa o bitsoang gamut mapping. Sena se laoloa ke ho fana ka merero: Ho fana ka maikutlo ho boloka likamano tsa pono pakeng tsa mebala ka ho hatella gamut eohle; Relative Colorimetric e boloka mebala e ka har’a li-gamuts le likotoana tsa mebala e sa tloaelehang ho ea ho ‘mala o haufi haholo o ka hlahisoang; Absolute Colorimetric e tšoana empa e boetse e fetola bakeng sa bosoeu ba pampiri; le Saturation e etelletsa pele ho boloka mebala e khanyang ho feta ho nepahala. Khetho ea ho fana ka sepheo e ipapisitse le litaba le lintho tse tlang pele bophelong ba hau. Bakeng sa linepe, Perceptual hangata e hlahisa liphetho tse shebahalang hantle ka ho fetesisa. Bakeng sa lits’oants’o tse nang le mebala e ikhethang ea mofuta, Relative Colorimetric hangata e sebetsa betere ho boloka mebala e nepahetseng moo ho khonehang. Sistimi ea sejoale-joale ea taolo ea mebala e ka u bonts’a hore na ke mebala efe e sa sebetseng pele e fetoha, e u lumella ho etsa liphetoho ho mebala e bohlokoa.

Ho bohlokoa hakae ho beha leihlo taolong ea mebala?

Monitor calibration ke motheo oa sistimi efe kapa efe ea taolo ea mebala. Ntle le ponts’o e hlophisitsoeng, o etsa liqeto tsa ho hlophisa o ipapisitse le lintlha tse fosahetseng tsa mebala. Calibration e lokisa boemo ba hau ho boemo bo tsebahalang, bo tloaelehileng ka ho beha ntlha e tšoeu (hangata D65/6500K), gamma (hangata 2.2), le khanya (hangata 80-120 cd/m²), ‘me e theha profaele ea ICC eo lits’ebetso tse laoloang ke mebala li e sebelisang ho hlahisa mebala ka nepo. Bakeng sa mosebetsi oa profeshenale, sesebelisoa sa calibration sa hardware se bohlokoa mme ho lokisoa ho lokela ho etsoa khoeli le khoeli. Esita le li-colorimeter tsa boemo ba bareki li ka ntlafatsa haholo ho nepahala ha mebala ha li bapisoa le lipontšo tse sa tsitsang. Ntle le ho lekanya maemo, sebaka seo u sebetsang ho sona le sona ke sa bohlokoa—mabota a bohlooho a sa nke lehlakore, mabone a laoloang, le ho qoba khanya e tobileng skrineng, kaofela li thusa ho lemoha mebala e nepahetseng haholoanyane. Bakeng sa mosebetsi oa bohlokoa oa mebala, nahana ka ho tsetela ho sebali sa maemo a holimo se nang le ts’ebetso e pharalletseng ea li-gamut, bokhoni ba ho lekanya lisebelisoa, le sekoaelo sa ho thibela leseli le haufi.

Ke sebaka sefe sa mebala seo ke lokelang ho se sebelisa bakeng sa moralo le nts’etsopele ea webo?

sRGB e lula e le maemo a litaba tsa marang-rang kaha e netefatsa boiphihlelo bo sa fetoheng ho lisebelisoa le libatli tse fapaneng. Le ha libatli tsa sejoale-joale li ntse li tšehetsa taolo ea mebala le li-gamuts tse pharalletseng, lisebelisoa tse ngata le libatli li ntse li sa e tšehetse. Bakeng sa merero e shebileng pele, o ka kenya ts’ebetsong ntlafatso e tsoelang pele ka ho sebelisa sRGB e le motheo ha u ntse u fana ka thepa e pharaletseng (u sebelisa likarolo tsa CSS Color Module Level 4 kapa litšoantšo tse tšoailoeng) bakeng sa lisebelisoa tse li tšehetsang. CSS Color Module Level 4 e hlahisa tšehetso bakeng sa display-p3, prophoto-rgb, le libaka tse ling tsa mebala ka mesebetsi e kang color(display-p3 1 0.5 0), e lumellang baetsi ba marang-rang ho shebana le lipontšo tse pharaletseng ntle le ho itela. Bakeng sa ho sebelisana haholo le libatli tsa khale, boloka mofuta oa sRGB oa thepa eohle ‘me u sebelise mokhoa oa ho lemoha ho fana ka litaba tse ngata ho lisebelisoa tse tsamaellanang feela. Kamehla leka meralo ea hau ho lisebelisoa tse ngata le libatli ho netefatsa ponahalo e amohelehang ho basebelisi bohle.

Libaka tsa mebala li ama joang khatello ea setšoantšo le boholo ba faele?

Libaka tsa mebala li ama haholo khatello ea setšoantšo le boholo ba faele. Ho fetolela ho tloha ho RGB ho ea ho YCbCr (ho compression ea JPEG) ho lumella chroma subsampling, e fokotsang boholo ba faele ka ho boloka tlhahisoleseling ea mebala ka qeto e tlase ho feta leseli la khanya, e sebelisang kutlo e kholo ea leihlo la motho ho lintlha tsa khanya. Libaka tse pharalletseng tse kang ProPhoto RGB li hloka botebo bo phahamengnyana (16-bit vs. 8-bit) ho qoba ho kopanya, ho baka lifaele tse kholoanyane. Ha u boloka ka liforomo tse kang PNG tse sa sebeliseng chroma subsampling, sebaka sa mebala ka bosona ha se ame boholo ba faele, empa botebo bo phahameng bo etsa joalo. Lifaele tsa JPEG tse bolokiloeng ho Adobe RGB kapa ProPhoto RGB ha li sebelise polokelo e ngata ho feta liphetolelo tsa sRGB maemong a tšoanang a boleng, empa li tlameha ho kenyelletsa profaele e kentsoeng ea mebala e tla hlahisoa ka nepo, e eketsa boholo ba faele hanyane. Bakeng sa katleho e phahameng ka ho fetisisa ea ho hatella liforomo tsa ho fana, ho fetolela ho 8-bit sRGB kapa YCbCr ka mehlala e loketseng hangata e fana ka tekanyo e ntle ka ho fetisisa ea boholo ba faele le boleng bo bonahalang.

Kamano ke efe lipakeng tsa libaka tsa mebala le botebo ba hanyane?

Ho teba hanyenyane le sebaka sa mebala ke likhopolo tse amanang tse amang boleng ba setšoantšo. Botebo ba Bit bo bolela palo ea likotoana tse sebelisetsoang ho emela mocha o mong le o mong oa mebala, ho khetholla hore na ke mebala e mengata e fapaneng e ka emeloa. Le hoja sebaka sa mebala se hlalosa mefuta e mengata ea mebala (gamut), botebo ba bonyenyane bo laola hore na sebaka seo se arotsoe hantle hakae. Libaka tse pharalletseng tsa mebala ea gamut joalo ka ProPhoto RGB hangata li hloka botebo bo holimo ho qoba ho tlama le ho etsa posterization. Lebaka ke hobane palo e ts’oanang ea boleng bo ikhethileng e tlameha ho otlolla ho pholletsa le mebala e meholoanyane, ho theha “mehato” e kholo lipakeng tsa mebala e bapileng. Mohlala, khouto ea 8-bit e fana ka maemo a 256 kanale ka ‘ngoe, eo ka kakaretso e lekaneng sRGB empa e sa lekana bakeng sa ProPhoto RGB. Ke ka lebaka leo mesebetsi ea litsebi e atisang ho sebelisa 16-bit ka mocha (maemo a 65,536) ha a sebetsa libakeng tse pharaletseng. Ka mokhoa o ts’oanang, litaba tsa HDR li hloka botebo bo holimonyana (10-bit kapa 12-bit) ho emela khanya ea eona e atolositsoeng hantle. Motsoako oa sebaka sa ‘mala le botebo ba hanyane hammoho li etsa qeto ea palo eohle ea mebala e ikhethileng e ka hlahisoang setšoantšong.

Taolo e Ntle ea Mebala ho Merero ea Hao

Hore na o raditshwantsho, moqapi, kapa mohlahisi, ho utlwisisa libaka tsa mebala ho bohlokoa bakeng sa ho hlahisa mosebetsi oa boleng bo holimo. Sebelisa mehopolo ena ho netefatsa hore mebala ea hau e shebahala e ts’oana ho media ohle.

Bapisa Libaka tsa Mebala Sheba Litataiso tse Sebetsang